ABŞ-Türkiyə əməkdaşlığı Avrasiyanın geosiyasi perspektivi üçün nə vəd edir?

Bakı:

5 °C

75 %

13 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / ABŞ-Türkiyə əməkdaşlığı Avrasiyanın geosiyasi perspektivi üçün nə vəd edir?

ABŞ-Türkiyə əməkdaşlığı Avrasiyanın geosiyasi perspektivi üçün nə vəd edir?

20.05.2017 [08:09]

Müasir dünya siyasətinin inkişaf dinamikası və gələcəyinə təsir edən strateji amillərdən biri güc mərkəzləri arasındakı regional əməkdaşlıqdır. Bu kontekstdə regional və qlobal siyasətin konturlarını müəyyənləşdirən strateji faktor kimi ABŞ-Türkiyə əməkdaşlığı xüsusi qeyd edilməlidir.
Vaşinqton-Ankara işbirliyi regional təhlükəsizlik kontekstində strateji əhəmiyyət kəsb edir
Vurğulamaq gərəkdir ki, bu günlərdə Türkiyə Cümhuriyyətinin Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın ABŞ-a səfəri kontekstində müzakirə olunan məsələlər, səsləndirilən fikir və bəyanatlar deməyə əsas verir ki, bu iki ölkə arasında işbirliyinin gücləndirilməsi regional və qlobal təhlükəsizlik baxımından müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Hazırda isə Ankara-Vaşinqton cəbhəsində münasibətlərin inkişafı istiqamətində pozitiv dinamika müşahidə edilir. Siyasi ekspertlər bu iki dövlətin regional təhlükəsizlik kontekstində əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi yolunu seçməsini ən məqbul strateji seçim kimi dəyərləndirirlər. Həqiqətən də, XXI əsr qloballaşma şəraitində Türkiyə-ABŞ münasibətləri Avrasiya regionunda əməkdaşlıq və təhlükəsizlik baxımından müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Əsas məsələ Türkiyə ilə ABŞ-ın əməkdaşlığının regional təhlükəsizliyin təmin olunması istiqamətində vəd etdiyi mümkün nəticələrdir. Bu nəticələri müəyyənləşdirmək üçünsə hər iki ölkənin geostrateji maraqları, statusu və fəaliyyət mexanizminə ayrıca diqqət yetirmək lazımdır.
Avrasiyada yeni geosiyasi nizam tərəflərin paritet əməkdaşlığından keçir
Beləliklə, Türkiyə faktiki olaraq Avrasiyada Qafqaza, Yaxın və Orta Şərqə, eyni zamanda, şimala açılan dəhliz kimi çıxış edir. Bu dövlətin Aralıq dənizi sahilində yerləşməsi və Qara dənizdə söz sahibi olması onun geostrateji əhəmiyyətini yetərincə artırır. Özəlliklə də, XXI əsrin qlobal məsələsi olan enerji təhlükəsizliyi baxımından Türkiyə Qərb üçün müstəsna geostrateji əhəmiyyətə malikdir. Digər tərəfdən, Türkiyənin NATO ölkəsi olması faktoru da ABŞ və digər Qərb ölkələri üçün önəmlidir.
ABŞ isə müasir dünya siyasətinin başlıca geosiyasi konturlarını müəyyənləşdirən güc mərkəzlərindən biridir, buna görə də bu ölkə ilə əməkdaşlıq həm çoxtərəfli münasibətlərin inkişafı, həm də geostrateji əməkdaşlıq platformalarında təmsil olunmaq baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə də, Vaşinqtonla siyasi işbirliyi regionda terrorizmlə mübarizə və təhlükəsizliyə dair digər istiqamətlərdə koordinasiyalı fəaliyyət üçün önəm daşıyır. Yeri gəlmişkən, bəhs olunan səfər çərçivəsində ABŞ Prezidenti Donald Tramp vurğulayıb ki, ABŞ regionda ümumi təhdidlərə qarşı mübarizədə Türkiyə ilə əməkdaşlığı davam etdirməyə hazırdır. Qardaş ölkənin Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə qeyd edib ki, ABŞ ilə Türkiyənin narahat regionda sıx əməkdaşlığı bütün dünyaya örnək olmalıdır.
O da vurğulanmalıdır ki, ekspertlər bu iki ölkənin iştirakı ilə regionda yeni geosiyasi əməkdaşlıq platformasının formalaşdırılmasının strateji zərurət kimi çıxış etdiyini bildirirlər.
Beləliklə, Türkiyə-Rusiya əməkdaşlığı Avrasiyanın geosiyasi perspektivi üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Digər bir nüans isə odur ki, əgər tərəflər əməkdaşlığın inkişafına üstünlük verərsə, o zaman bu əməkdaşlıq çərçivəsində regionda mövcud olan münaqişələrin həlli məsələsinin aktuallaşması da gözləniləndir. Hər halda, ABŞ-Türkiyə münasibətlərinin inkişafının həm hər iki ölkənin, həm də Avrasiyanın perspektivi naminə konkret nəticələr verməsi üçün ilk növbədə hər iki dövlətin strateji maraqları təmin olunmalıdır. Yəni Avrasiyada yeni geosiyasi nizam tərəflərin paritet əməkdaşlığından keçir.
Nurlan QƏLƏNDƏRLİ

Paylaş:

Baxılıb: 1426 dəfə