“Azərbaycan” qəzetinin biblioqrafik göstəricisi nəşr olunub
18.10.2023 [10:59]
Bu yaxınlarda Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin Milli Mətbuat tarixi kafedrasının müdiri professor Cahangir Məmmədli ilə elmi işim barədə söhbətimiz zamanı çox dəyərli bir kitabdan bəhs etdi. Kitab Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin orqanı olan “Azərbaycan” qəzetinin (1918- 1920) tam külliyyatının biblioqrafik göstəricisindən ibarət idi. Nəşrin özünəməxsusluğu bir xeyli diqqətimi çəkdiyindən həm oxumaq, həm də oxunmasına nail olmaq üçün kitaba nacizanə bir rəy yazmaq barədə Cahangir müəllimlə məsləhətləşdim...
Məlum olduğu kimi “Azərbaycan” qəzetindəki materiallar Azərbaycan Cümhuriyyətinin bilavasitə tarixini əks etdirir. Qəzetin səhifələrində Azərbaycan Hökumətinin qərarları, Parlament üzvlərinin çıxışları, paytaxtda və bölgələrdə baş verən hadisələrin təfərrüatları, müxtəlif təhlillər, xatirələr öz əksini tapıb. Günümüzdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edən Qarabağ, Zəngəzur bölgələrinə dair materiallar yer alır. Eləcə də Azərbaycan Cümhuriyyətinin xarici dövlətlərlə münasibətləri, dövrün ab-havası müfəssəl şəkildə qəzetin səhifələrində əks olunur. Bu baxımdan qəzetin müxtəlif vaxtlarda transliterasiyası Azərbaycan Cümhuriyyəti tarixşünaslığında yeni bir səhifə açır və gələcək tədqiqatlar üçün mühüm stimul olacağına inam böyükdür.
İlk dörd nömrəsi Gəncədə, sonrakı nömrələri Bakıda nəşr edilən “Azərbaycan” qəzetinin 15 sentyabr 1918-ci il 28 aprel 1920-ci il tarixləri arasında 443 nömrəsi çapdan çıxıb. Qəzetin redaktorları müxtəlif vaxtlarda Ceyhun bay Hacıbəyli, Şəfi bəy Rüstəmbəyli, Üzeyir bəy Hacıbəyli və Xəlil İbrahim kimi dövrün qabaqcıl ziyalıları olub. Qəzet əksəriyyətlə 4 səhifə həcmində çıxsa da, bəzi nömrələrdə səhifələrin sayı fərqlilik göstərir. Hər səhifədəki sütunların sayı və səhifələrin ölçüsü, qəzetin çap olunduğu 19 ay yarımlıq müddət ərzində bir neçə dəfə dəyişib. “Azərbaycan” qəzetinin nüsxələri Azərbaycan Respublikasının Milli Arxiv İdarəsində, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Arxivində, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Siyasi Sənədlər Arxivində, Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda və Azərbaycan Milli Kitabxanasında pərakəndə halda saxlanılmaqdadır. Qəzetin müasir oxucu üçün əlçatan olması tariximizin Cümhuriyyət dövrü kimi zəngin səhifəsinin öyrənilməsi baxımından çox əhəmiyyətlidir.
Azərbaycan xalqının tarixi mirasını qorumaq və gələcək nəsillərə ötürmək işinə töhfə vermək olduqca əhəmiyyətli bir məqamdır. Bu baxımdan filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Lalə Osman qızı Hacıyevanın hazırladığı biblioqrafik göstərici həmin külliyyata faydalı əlavə kimi qiymətləndirilə bilər. Pərakəndə şəkildə respublikanın müxtəlif kitabxanalarında saxlanılan “Azərbaycan” qəzetinin saylarını arayıb toplayan L.Hacıyeva, biblioqrafik göstəricilər qarşısında qoyulan qaydalara uyğun iş aparıb və mükəmməl biblioqrafik göstərici ərsəyə gətirib.
Kitabda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin rəsmi orqanı olan “Azərbaycan” qəzetinin (1918-1920) səhifələrində işıq üzü görmüş bütün məqalə və yazıların biblioqrafiyası toplanılıb. Orijinal mətn ərəb qrafikalı əlifbadan latın qrafikalı müasir Azərbaycan əlifbasına köçürülüb. Biblioqrafiya ilə yanaşı mətndə çətin anlaşılan ərəb-fars sözlərinin lüqəti kitaba daxil edilib. Bu baxımdan nəşr jurnalistlər, ədəbiyyatşünaslar və tarixçilər üçün qiymətli mənbə sayıla bilər.
Lalə xanımın kitabın ön sözündə qeyd etdiyi kimi, bu mürəkkəb işdə o, yalnız olmayıb. Kitabın nəşrinə Milli Elmlər Akademiyasının Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar institutunun professoru Raqub Kərimova və şərqşünas-alim, tərcüməçi Azad Ağaoğlu, habelə əlyazmanın transliterasiya redaktoru və lüğətin tərtibçisi, BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin dekan müavini Samir Xalidoğlu böyük dəstək göstəriblər.
Xatırlatmaq yerinə düşərdi ki, bir neçə il əvvəl “Bakinski listok”un izinə düşmüş BDU-nun jurnalistika fakültəsinin əməkdaşı, filologiya elmləri namizədi, tədqiqatçı Lalə Hacıyeva ciddi axtarışlar nəticəsində qəzetin nüsxələrini Rusiya Milli kitabxanasında (Sankt-Peterburq) aşkar edə bilmişdi. Bununla mətbuat tariximizin araşdırılması işinə ciddi töhfə vermiş Lalə xanım həm də fədakarlıq göstərərək qəzetin bütün nüsxələrini qısa izah və şərhlərlə birlikdə kitab şəklində ictimaiyyətə təqdim etmişdi. Yəni H.Zərdabinin sizə təqdim edilən ilk mətbu məqaləsinin üzə çıxması da L.Hacıyevanın bu xidməti sayəsində mümkün olub.
Bu mənada, Lalə xanımın mətbuat tarixi və arxivlər sahəsindəki fəaliyyətini olduqca təqdirəlayiq hesab etmək olar.
Günel ABBAS
Xəbər lenti
Hamısına bax
Xəbər lenti
23 May 14:10
Dünya
23 May 13:52
İdman
23 May 13:49
Gündəm
23 May 13:20
Gündəm
23 May 12:58
Gündəm
23 May 12:25
Gündəm
23 May 11:50
MEDİA
23 May 11:34
Gündəm
23 May 11:17
İqtisadiyyat
23 May 10:59
İqtisadiyyat
23 May 10:35
Gündəm
23 May 10:12
Analitik
23 May 09:55
Analitik
23 May 09:31
Sosial
23 May 09:16
Ədəbiyyat
23 May 08:50
Ədəbiyyat
23 May 08:34
Dünya
23 May 08:03
İdman
23 May 07:55
Siyasət
23 May 07:55
Siyasət
23 May 07:54
Dünya
22 May 23:42
Sosial
22 May 23:35
Dünya
22 May 23:21
Dünya
22 May 22:49
Dünya
22 May 22:30
Dünya
22 May 22:16
Dünya
22 May 21:58
Dünya
22 May 21:25
İqtisadiyyat
22 May 21:13
Dünya
22 May 20:43
Dünya
22 May 20:31
Dünya
22 May 20:19
Dünya
22 May 19:50
Xəbər lenti
22 May 19:22
İdman
22 May 19:10
Xəbər lenti
22 May 18:19
Siyasət
22 May 18:19
Xəbər lenti
22 May 18:18
Elm
22 May 17:53
Elm
22 May 17:52
Xəbər lenti
22 May 17:52
Xəbər lenti
22 May 17:51
Mədəniyyət
22 May 17:50
Elm
22 May 17:49
Siyasət
22 May 17:49
Xəbər lenti
22 May 17:48
Siyasət
22 May 17:48
Sosial
22 May 17:25
YAP xəbərləri
22 May 17:14
YAP xəbərləri
22 May 17:11
Siyasət
22 May 16:32
Siyasət
22 May 15:51
Siyasət
22 May 15:50
Siyasət
22 May 15:46
Siyasət
22 May 15:45
Siyasət
22 May 15:44
YAP xəbərləri
22 May 15:22
Sosial
22 May 15:17
YAP xəbərləri
22 May 14:51
Siyasət
22 May 14:33
Dünya
22 May 14:26
Gündəm
22 May 13:17
Gündəm
22 May 13:09
Sosial
22 May 12:56
Sosial
22 May 12:55
Sosial
22 May 12:55
Gündəm
22 May 12:54
Siyasət
22 May 12:48
Xəbər lenti
22 May 12:28
