TDT qlobal güc mərkəzlərindən biri ola bilər və olmalıdır

Bakı:

25 °C

73 %

10 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / TDT qlobal güc mərkəzlərindən biri ola bilər və olmalıdır

TDT qlobal güc mərkəzlərindən biri ola bilər və olmalıdır

23.08.2023 [10:47]

P.SADAYOĞLU

Yeni geosiyasi reallıqlar fonunda Avrasiyada böyük coğrafiyanı əhatə edən Türkdilli ölkələr arasında inteqrasiyanın dərinləşməsinin şahidi oluruq. Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev bu ilin mayın 3-də ADA Universitetinin təşkilatçılığı ilə Şuşada ümummilli lider Heydər Əliyevin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş “Böyük Avrasiya geosiyasətinin formalaşması: keçmişdən bu günə və gələcəyə” mövzusunda dördüncü beynəlxalq konfransda TDT-ni bir ailə kimi səciyyələndirib bu təşkilatın gələcək inkişaf yolunun istiqamətini müəyyənləşdirən fikirlər səsləndirib - Prezident bildirib ki, TDT qlobal güc mərkəzlərindən biri ola bilər və olmalıdır.

Təbii ki, bu təsbit yaxın gələcəkdə TDT-nin funksionallığının daha da artmasını, qlobal inteqrasiyadakı rolunun gücləndirilməsini, yeni dövnəmin iqtisadi münasibətlər sistemində tarazlayıcı və balanslaşdırıcı vəzifləri üzərinə götürmüş qurum kimi ortaya çıxmasına zəmin yaradır. Yeni dünyanın aparıcı güc mərkəzlərindən birinə çevrilmək üzrə olan TDT özünün inkişaf trayektoriyasını açıq, şəffaf şəkildə formalaşdırır - ortada milli maraqlara əsaslanan əməkdaşlıqlar, qarşılıqlı mənafeyə xidmət edən tərəfdaşlıqlar, qardaşlıq və dostluq münasibətləri mövcuddur. Bu münasibətlər isə özlüyündə böyük bir coğrafiyanı əhatə edən yeni tənzimləyici faktorun ortaya çxımasını zəruri edir...

TDT-nin iqtisadi gücü də günü -gündən artır. Yeni proseslərdə aktiv rol alan TDT üzvlərinin maliyyə balansları dayanıqlı və etibarlıdır:

- Türkdilli ölkələr təbii ehtiyatlarla, o cümlədən də enerji resursları ilə zəngindir;

- Qurumun əsas lokomotivi sayılan Türkiyə iqtisadi potensialına, müasir sənaye inkişafına görə Avropanın aparıcı ölkələri ilə müqayisəolunacaq qədər yol qət edib;

- Türkiyə 761.4, Qazaxıstan 181.7, Özbəkistan 57.9, Azərbaycan 48, Türkmənistan 48 və Qırğızıstan 8.5 milyard dollar nominal ÜDM-ə malikdir;

- 2021-ci il üzrə Türk dövlətlərinin ÜDM-i 1 trilyon 383 milyard ABŞ dolları, ticarət dövriyyəsi 855,7 milyard ABŞ dolları təşkil edib. 2022-ci ildə Türkiyə iqtisadiyyatı 5,6, Azərbaycan və Macarıstan iqtisadiyyatı 4,6, Türkmənistan iqtisadiyyatı 6,2, Özbəkistan iqtisadiyyatı 5,7, Qırğızıstan iqtisadiyyatı 7, Qazaxıstan iqtisadiyyatı isə 3,2 faiz böyüyüb. Dövlət büdcəsinin gəlirlərinin artımı baxımından ən yaxşı göstərici 100,6 faizlə Türkiyədədir. Türkiyənin dövlət büdcəsinin gəlirləri 147 122,2 milyon ABŞ dolları olub. Xarici ticarətdə ən yüksək saldoya Qazaxıstan (ticarət balansı 34 350,4 milyon ABŞ dolları) və Azərbaycan (ticarət balansı 27 132,3 milyon ABŞ dolları) malikdir.

Bu qısa dəyərləndirmə özündə mühüm və böyük arqumentləri birləşədirir. Dünyanın fövqəlgücünün Mərkəzi Asiyaya, dolayısı ilə Türk dünyasına “dəvəti” təsadüf sayıla bilməz - dəyərləndirmələr və qiymətləndirmələr ən yüksək səviyyədə aparılıb...

Paylaş:

Baxılıb: 652 dəfə