Zəngilan – tarixi yaddaşdan Böyük Qayıdışa uzanan Zəfər yolu

Bakı:

18 °C

88 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Zəngilan – tarixi yaddaşdan Böyük Qayıdışa uzanan Zəfər yolu

Zəngilan – tarixi yaddaşdan Böyük Qayıdışa uzanan Zəfər yolu

20.10.2026 [14:30]

20 Oktyabr – Zəngilan şəhəri günü Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşını, milli iradəsini, ərazi bütövlüyü uğrunda apardığı mübarizəni və Zəfərdən sonra başlanan möhtəşəm quruculuq mərhələsini özündə birləşdirən əlamətdar tarixdir. Bu gün Zəngilanın timsalında biz yalnız işğaldan azad edilmiş bir şəhərin dirçəlişini deyil, həm də Azərbaycan dövlətinin gücünü, xalqımızın sarsılmaz vətən sevgisini və gələcəyə inamını görürük. Zəngilanın azadlığı tarixi ədalətin bərpası, onun yenidən qurulması isə Böyük Qayıdış strategiyasının ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilməsinin parlaq nümunəsidir.

Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olan Zəngilan zəngin tarixi, əlverişli coğrafi mövqeyi, təbii sərvətləri və mədəni irsi ilə seçilir. XIX əsrin əvvəllərində Qafqazın Rusiya imperiyası tərəfindən işğalından sonra bölgədə aparılan inzibati-ərazi dəyişiklikləri bu ərazilərin idarəçilik sisteminə təsir göstərmişdir. Sonrakı tarixi mərhələlərdə inzibati bölgülər dəyişsə də, Zəngilanın Azərbaycan torpağı kimi tarixi və milli kimliyi dəyişməz qalmışdır. Rayonun coğrafi mövqeyi onu Azərbaycanın cənub-qərbində mühüm strateji əhəmiyyətə malik ərazilərdən birinə çevirmişdir.
Zəngilanın təbiəti, meşələri, çayları, münbit torpaqları və faydalı qazıntıları onun iqtisadi inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır. Rayon ərazisindən keçən Oxçuçay və Bəsitçay kimi çaylar, zəngin meşə örtüyü, kənd təsərrüfatı üçün yararlı torpaqlar bölgənin təbii potensialını müəyyənləşdirir. Zəngilan tarixən kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq, bağçılıq və digər təsərrüfat sahələri ilə seçilmişdir. Bu ərazilərin iqtisadi həyatında mühüm yer tutan infrastruktur və yaşayış məntəqələri uzun illər ərzində bölgənin inkişafına xidmət etmişdir.

Lakin Ermənistanın işğalı nəticəsində Zəngilanın sosial-iqtisadi həyatı ağır zərbə almış, yaşayış məntəqələri dağıdılmış, yollar, inzibati binalar, sosial obyektlər və təsərrüfat infrastrukturu yararsız vəziyyətə salınmışdır. İşğal yalnız insanların doğma yurdlarından didərgin düşməsi ilə nəticələnməmiş, həm də əsrlər boyu formalaşmış tarixi-mədəni irsin qorunmasına ciddi ziyan vurmuşdur. Zəngilanın tarixi abidələri, qədim yaşayış məskənləri və dini-memarlıq nümunələri xalqımızın keçmişinə şahidlik edən qiymətli irsdir. Onların bir qisminin dağıdılması, zədələnməsi və baxımsız vəziyyətə düşməsi erməni vandalizminin ağır nəticələrini üzə çıxarır.

Rayonun tarixi irsi içərisində Şərifan abidələri, Şəhri Şərifan yaşayış yeri, Ağca Aşıq yaşayış yeri, Qız qalası, Qəsr qalası, qədim sərdabələr, Hacallı dairəvi bürcü, Hacallı körpüsü, Bartaz Qız qalası, Sobu kəndindəki Tağlı körpü və digər tarixi-memarlıq nümunələri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Quyudərə Xəştab kəndindəki qədim nekropol və Yeməzli kəndindəki küp qəbirlər bu ərazidə qədim dövrlərdən məskunlaşmanın izlərini yaşadır. Məmmədbəyli kəndində yerləşən Yəhya ibn Məhəmməd əl-Hoca türbəsi isə bölgənin orta əsrlər memarlıq ənənələrinin dəyərli nümunələrindəndir. Bu abidələr təkcə Zəngilanın deyil, bütövlükdə Azərbaycanın tarixi-mədəni sərvətinin ayrılmaz hissəsidir.

Tarixi abidələrin qorunması milli kimliyimizin, tarixi yaddaşımızın və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətimizin mühüm tərkib hissəsidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə mədəni irsin vəziyyətinin araşdırılması, abidələrin inventarlaşdırılması, bərpası və mühafizəsi dövlətimizin qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir. Zəngilanın tarixi keçmişinin öyrənilməsi, qədim yaşayış məskənlərinin qorunması və onların gələcək nəsillərə çatdırılması həm elmi, həm də mənəvi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır.

2020-ci il oktyabrın 20-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Azərbaycan Ordusu Zəngilan şəhərini işğaldan azad etdi. Bu hadisə Vətən müharibəsinin gedişində mühüm hərbi-strateji əhəmiyyətə malik olmaqla yanaşı, xalqımızın qələbə əzmini daha da gücləndirdi. Zəngilanın azad edilməsi Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığının, Ali Baş Komandanın qətiyyətli rəhbərliyinin və xalq-ordu birliyinin təntənəsi idi. Həmin gün tariximizə Zəfər salnaməsinin şanlı səhifələrindən biri kimi yazıldı.
Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il 31 iyul tarixli Sərəncamı ilə 20 Oktyabr Zəngilan şəhəri günü kimi təsis edildi. Bu qərar Zəngilanın azad edilməsinin tarixi əhəmiyyətini rəsmiləşdirməklə yanaşı, xalqımızın yaddaşında həmin günün xüsusi yer tutmasını təmin etdi. Zəngilan şəhəri günü hər il dövlətimizin suverenliyinin, milli birliyimizin və işğaldan azad edilmiş torpaqlarımızda həyatın yenidən qurulmasının rəmzi olaraq qeyd edilir.

Zəngilanın azad edilməsindən sonra Prezident İlham Əliyevin bu əraziyə səfərləri rayonun bərpası və inkişafı istiqamətində atılan addımların ardıcıllığını nümayiş etdirir. 2020-ci il dekabrın 23-də dövlətimizin başçısının Zəngilan şəhərində Azərbaycan bayrağını ucaltması mühüm tarixi hadisə idi. Bu, suverenliyimizin, milli qürurumuzun və dövlət iradəmizin rəmzi olmaqla yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yeni həyatın başlanğıcını ifadə edirdi.
2021-ci il fevralın 14-də Prezident İlham Əliyevin Zəngilana səfəri zamanı qarşıda duran quruculuq işləri, ərazinin vəziyyəti və dəymiş zərərin qiymətləndirilməsi ilə bağlı məsələlər diqqət mərkəzində oldu. Aprelin 26-da dövlətimizin başçısı rayon sakinləri ilə görüşdü, Ağalı kəndlərini əhatə edən ilk “Ağıllı kənd” layihəsinin və Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının təməlini qoydu, Zəngilan-Horadiz avtomobil yolunun tikintisinə start verdi. Bu addımlar göstərdi ki, Azərbaycan dövləti azad edilmiş əraziləri yalnız bərpa etməyi deyil, onları müasir inkişaf standartlarına uyğun şəkildə yenidən qurmağı qarşıya məqsəd qoyub.

2021-ci il oktyabrın 20-də Prezident İlham Əliyevin Zəngilana növbəti səfəri şəhərin azad edilməsinin birinci ildönümünə təsadüf etdi. Dövlətimizin başçısı Ağalı kəndində “Ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində görülən işlərlə, Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanında tikinti prosesi ilə tanış oldu, Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi hissə kompleksində yaradılan şəraiti qiymətləndirdi. Həmin gün “Zəngilan” yarımstansiyasının açılışı və rəqəmsal yarımstansiyanın təməlqoyma mərasimi də regionun enerji təminatının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Bütün bunlar Zəngilanın gələcək inkişafının kompleks yanaşma əsasında həyata keçirildiyini təsdiqləyirdi.
Zəngilanın strateji əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri onun mühüm nəqliyyat və logistika qovşağına çevrilməsi potensialıdır. Azərbaycanın Naxçıvanla əlaqələrinin genişləndirilməsi, Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonunun inkişafı və regional nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin formalaşdırılması baxımından Zəngilan xüsusi mövqeyə malikdir. Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının istifadəyə verilməsi, avtomobil yollarının tikintisi və digər nəqliyyat layihələri bölgənin ölkədaxili və beynəlxalq əlaqələr sistemində rolunu gücləndirir. Bu layihələr iqtisadi fəallığın artmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına, sahibkarlığın inkişafına və regionun investisiya cəlbediciliyinin yüksəlməsinə xidmət edir.

Zəngilanın bərpası təkcə yolların çəkilməsi, binaların tikilməsi və mühəndis-kommunikasiya sistemlərinin qurulması ilə məhdudlaşmır. Əsas məqsəd insanların öz doğma yurdlarına təhlükəsiz, layiqli və davamlı şəkildə qayıtmasını təmin etməkdir. Ağalı kəndində həyata keçirilən “Ağıllı kənd” layihəsi müasir texnologiyaların, innovativ idarəetmənin və sosial rifahın vahid inkişaf modelində birləşdirilməsinin nümunəsidir. Bu layihə kənd həyatının müasir tələblərə uyğun təşkilinə, enerji səmərəliliyinə, rəqəmsal xidmətlərin tətbiqinə və əhalinin məşğulluğunun artırılmasına geniş imkanlar yaradır.
Böyük Qayıdış proqramının uğurla həyata keçirilməsi dövlətimizin qarşıya qoyduğu strateji hədəflərdən biridir. Doğma yurdlarına qayıdan sakinlərin yaşayış şəraiti ilə təmin olunması, məktəblərin, tibb müəssisələrinin, sosial obyektlərin və iqtisadi fəaliyyət sahələrinin yaradılması bu prosesin əsas istiqamətlərini təşkil edir. Zəngilanda aparılan quruculuq işləri azad edilmiş ərazilərin ölkənin ümumi iqtisadi sisteminə inteqrasiyasına, sosial rifahın yüksəldilməsinə və dayanıqlı inkişafın təmin olunmasına xidmət edir.
Bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində işğaldan azad edilmiş ərazilər yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Dövlətimizin güclü iqtisadi imkanları, düşünülmüş strateji yanaşması və milli maraqlara əsaslanan siyasəti Zəngilanın gələcəyini müəyyənləşdirən əsas amillərdir. Şəhərin bərpası həm də Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü təmin etdikdən sonra suveren ərazilərində quruculuq işlərini ardıcıl şəkildə həyata keçirmək əzminin ifadəsidir.
Zəngilan şəhəri günü hər bir azərbaycanlı üçün qürur və iftixar mənbəyidir. Bu tarix bizə Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsini ehtiramla yad etməyi, qazilərimizin qəhrəmanlığını unutmamağı və milli birliyimizi qorumağı xatırladır. Zəngilanın azadlığı qəhrəman ordumuzun şücaətinin nəticəsi, dirçəlişi isə dövlətimizin gücünün və xalqımızın quruculuq iradəsinin təzahürüdür.
Əminliklə demək olar ki, gələcəkdə Zəngilan müasir infrastrukturu, inkişaf etmiş iqtisadiyyatı, qorunan tarixi-mədəni irsi və abad yaşayış məntəqələri ilə Azərbaycanın ən dinamik inkişaf edən bölgələrindən birinə çevriləcəkdir. Bu torpaqlarda yenidən ucalan evlər, açılan yollar, fəaliyyətə başlayan müəssisələr və doğma yurduna qayıdan ailələr Böyük Qayıdışın real nəticələridir. Zəngilanın dirçəlişi Azərbaycan xalqının heç vaxt sınmayan iradəsinin, dövlətimizin qüdrətinin və Zəfərimizin əbədiliyinin parlaq təcəssümüdür.

İlqar İlyasov
Yeni Azərbaycan Partiyası Qaradağ rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 97 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax