Ortaq kökdən ortaq təhlükəsizliyə: Türk Dövlətləri Təşkilatına yeni güc mərkəzinə çevrilir

Bakı:

25 °C

83 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Ortaq kökdən ortaq təhlükəsizliyə: Türk Dövlətləri Təşkilatına yeni güc mərkəzinə çevrilir

Ortaq kökdən ortaq təhlükəsizliyə: Türk Dövlətləri Təşkilatına yeni güc mərkəzinə çevrilir

23.09.2026 [11:28]

Anastasiya Lavrina,

YAP Gənclər Birliyinin üzvü

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin təhlükəsizlik xidmətlərinin rəhbərləri ilə görüşü göstərdi ki, təşkilat dərin bir transformasiya mərhələsini keçir. Ümumi tarix, dil və mədəniyyət əsasında yaradılmış birlik tədricən müasir dövrün əsas çağırışlarına birgə cavab verməyə qadir olan qüdrətli bir alyansa çevrilir.

2009-cu il Naxçıvan Sazişi türk əməkdaşlığının təməlini qoydu, “Türk Dünyası – 2040” konsepsiyası isə onun uzunmüddətli hədəflərini müəyyən etdi. Bu gün söhbət səmimi mədəni əlaqələrdən praktiki fəaliyyətə və regionda sabitliyə görə birgə məsuliyyət daşınmasına keçiddən gedir.

Görüşün əsas ideyası ondan ibarət idi ki, təhlükəsizlik anlayışı əsaslı şəkildə dəyişib. Bu gün təhlükəsizlik yalnız sərhədlərin qorunması və terrorizmlə mübarizə deyil. Təhlükəsizlik — nəqliyyat marşrutlarının etibarlılığı, enerji şəbəkələrinin mühafizəsi, iqtisadiyyatın sabitliyi, informasiya təhlükəsizliyi və vətəndaşların dövlətə olan inamıdır.

Bununla belə, TDT qapalı hərbi bloka çevrilməyi planlaşdırmır. Söhbət ölkələrin operativ şəkildə məlumat mübadiləsi apara və bir-birinə kömək edə biləcəyi bir məkandan gedir. 2024-cü ilin noyabrında imzalanmış TDT Mülki Müdafiə Mexanizmi haqqında Saziş bunun praktiki nümunəsinə çevrildi. Sazişin məqsədi təbii fəlakətlər və fövqəladə hallar zamanı ölkələrin resurslarını sürətlə səfərbər etməkdir.

TDT-nin rolunun güclənməsi üçün vacib təkan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası və münaqişənin yekun həlli oldu. Bu təcrübə region ölkələrinə əyani şəkildə sübut etdi ki, beynəlxalq hüquq və qətnamələr yalnız arxasında güclü dövlət, effektiv təsisatlar və siyasi iradə durduqda real nəticə verir. Cənubi Qafqazdakı vəziyyət şəxsi gücün və praqmatizmin vacibliyini göstərdi — bu prinsiplər bu gün bütün Türk dünyasının təhlükəsizlik sisteminin bünövrəsinə çevrilir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropanın qovşağındakı coğrafi mövqeyi onu Türk məkanının şərq və qərb hissələri arasında təbii körpüyə çevirir. Bu, azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur vasitəsilə logistika da daxil olmaqla, regional marşrutların birləşdirilməsi üçün əsas strateji nöqtədir.

Bu, özünü ən parlaq şəkildə Orta Dəhliz nümunəsində göstərir. Dünya Bankının proqnozlarına görə, investisiyalar və gömrüyün rəqəmsallaşdırılması sayəsində bu marşrut üzrə yükdaşımaların həcmi 2030-cu ilə qədər üç dəfə artacaq, yolda olma müddəti isə iki dəfə azalacaq. Lakin Orta Dəhliz yalnız Çin və Avropa arasında tranzit üçün vacib deyil. O, region ölkələrinin daxili ticarətinin inkişafına təkan verir, limanların, dəmir yollarının və yerli biznesin böyüməsini stimullaşdırır.

Bu, əməkdaşlığın dərinliyini də dəyişir. Ölkələr yollar, ticarət və qarşılıqlı investisiyalarla bir-birinə nə qədər sıx bağlı olarsa, qonşularında sülh və sabitliyin bərqərar olmasında bir o qədər maraqlı olurlar. Beləliklə, iqtisadiyyat ümumi təhlükəsizliyin zəmanətçisinə çevrilir.

Oxşar proses energetika sahəsində də gedir. Region ölkələri yalnız ənənəvi resursların etibarlı tədarükçüsü olaraq qalmır, həm də yeni nəhəng layihələrə start verirlər. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında “yaşıl” enerjinin ötürülməsinə dair saziş Mərkəzi Asiya, Xəzər və Cənubi Qafqazı Avropa ilə birləşdirəcək vahid marşrut yaradır. Türk məkanı yeni texnologiyaları və investorları cəlb edərək, bərpa olunan energetikaya qlobal keçiddə əsas oyunçuya çevrilir.

Lakin hətta ən müasir infrastrukturun da mühafizəyə ehtiyacı var. Bu gün əsas təhdidlər getdikcə daha çox cəmiyyətin inamını sarsıtmağa və milli dəyərləri aşındırmağa cəhd edilən informasiya mühitində yaranır. Məhz buna görə TDT ölkələrinin liderləri gənclərlə işə xüsusi önəm verirlər. Məqsəd gənc nəsli dünyadan təcrid etmək deyil, ona tənqidi təfəkkürü, öz tarixini xatırlamağı və köklərinə hörmət etməyi öyrətməkdir.

TDT-nin əsas üstünlüyü iqtisadi maraqların dərin etimad və tarixi birliklə uzlaşmasıdır. Lakin bu potensialın dünya səhnəsində real təsirə çevrilməsi üçün işlək təsisatlar lazımdır: müntəzəm sammitlər, birgə investisiya fondları və qurumlararası birbaşa sazişlər.

Türk dünyası öz qlobal rolunun yalnız keçmişlə deyil, həm də gələcəyi birgə qurmaq bacarığı ilə müəyyən edildiyi bir mərhələyə qədəm qoyur. TDT ölkələrinin hər şeyi var: böyük ərazi, zəngin resurslar, gənc əhali, strateji yollar və böyüyən iqtisadiyyat. Vəzifə — bu qüvvələri aydın və vahid strategiyada birləşdirməkdir.

Əgər bu proses davam edərsə, Türk Dövlətləri Təşkilatı çoxqütblü dünyanın ən güclü və müstəqil mərkəzlərindən birinə — öz maraqlarını qorumağa, sabitliyi möhkəmləndirməyə və Şərqlə Qərbi etibarlı şəkildə birləşdirməyə qadir olan açıq bir məkana çevriləcək.

Paylaş:

Baxılıb: 168 dəfə