28 May – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması və milli dövlətçilik tariximizdə rolu

Bakı:

21 °C

56 %

0 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / 28 May – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması və milli dövlətçilik tariximizdə rolu

28 May – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması və milli dövlətçilik tariximizdə rolu

25.05.2026 [14:48]

28 May Azərbaycan xalqının tarixində ən əlamətdar və unudulmaz günlərdən biridir. Bu tarix xalqımızın azadlıq, istiqlal və milli dövlətçilik arzularının gerçəkləşdiyi müqəddəs gündür. 1918-ci ilin 28 mayında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin elan olunması xalqımızın çoxəsrlik mübarizəsinin məntiqi nəticəsi idi. Həmin gün qəbul edilən İstiqlal Bəyannaməsi Azərbaycanın müstəqil dövlət olduğunu bütün dünyaya bəyan etdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müsəlman Şərqində ilk demokratik və parlamentli respublika kimi tarixə düşdü. Bu hadisə təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün Şərq aləmi üçün böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Çünki həmin dövrdə bir çox xalqlar hələ də müstəmləkəçilik siyasətinin təsiri altında yaşayırdı. Azərbaycan xalqı isə öz milli iradəsini ortaya qoyaraq müstəqil dövlət qurmağa nail olmuşdu. Bu, xalqımızın siyasi düşüncə səviyyəsinin və milli şüurunun yüksək olduğunu göstərirdi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandığı ilk gündən demokratik prinsiplərə əsaslanan idarəetmə sistemi formalaşdırmağa başladı. Dövlətin əsas məqsədi xalqın hüquq və azadlıqlarını qorumaq idi. Parlament yaradıldı və burada müxtəlif millətlərin nümayəndələri təmsil olundu. Bu, dövlətin tolerant və demokratik mahiyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirirdi. Həmin dövrdə qadınlara seçki hüququnun verilməsi də mühüm tarixi hadisələrdən biri idi. Azərbaycan qadınlara seçki hüququ verən ilk müsəlman ölkəsi olmuşdur. Bu addım dövlətin müasir və demokratik düşüncəyə sahib olduğunu sübut edirdi. Eyni zamanda mətbuat azadlığı təmin edilir, insanların sərbəst fikir söyləməsinə şərait yaradılırdı. Cümhuriyyət rəhbərləri hüquqi dövlət quruculuğuna xüsusi diqqət yetirirdilər. İnsan hüquqlarının qorunması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri hesab olunurdu.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa müddətdə təhsil və mədəniyyət sahəsində də böyük işlər gördü. Milli məktəblərin açılması və təhsilin inkişaf etdirilməsi dövlətin əsas prioritetlərindən biri idi. 1919-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin yaradılması elm və təhsil tariximizin ən mühüm hadisələrindən sayılır. Universitetin açılması milli kadr hazırlığı baxımından mühüm rol oynadı. Həmin dövrdə milli mətbuat da sürətlə inkişaf edirdi. Qəzet və jurnallar xalqın maariflənməsində böyük rol oynayırdı. Ədəbiyyat və incəsənət sahəsində milli ruh güclənirdi. Yazıçılar və şairlər öz əsərlərində vətənpərvərlik ideyalarını təbliğ edirdilər. Azərbaycan dili dövlət dili kimi inkişaf etdirilirdi. Milli kimliyin qorunmasına xüsusi diqqət yetirilirdi. Cümhuriyyət dövrü xalqımızın milli intibah mərhələsi kimi yadda qalmışdır.

Dövlət quruculuğu sahəsində həyata keçirilən tədbirlər Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin yaratdı. Milli ordu quruculuğuna xüsusi diqqət ayrıldı. Dövlətin təhlükəsizliyinin təmin olunması əsas vəzifələrdən biri hesab edilirdi. Azərbaycan ordusu qısa müddətdə formalaşdırıldı və ölkənin müdafiəsində mühüm rol oynadı. Xarici siyasət sahəsində də ciddi addımlar atılırdı. Azərbaycan nümayəndə heyəti Paris Sülh Konfransında iştirak edərək ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə tanınmasına çalışırdı. Bu fəaliyyət nəticəsində Azərbaycan bir sıra dövlətlər tərəfindən tanınmağa başladı. Gənc dövlətin beynəlxalq nüfuzu getdikcə artırdı. Diplomatik münasibətlərin qurulması dövlətçilik tariximizin mühüm səhifələrindən biri idi. Bu uğurlar Azərbaycan xalqının müstəqil yaşamaq əzmini nümayiş etdirirdi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılmasında görkəmli dövlət xadimlərinin böyük xidmətləri olmuşdur. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə milli dövlətçilik ideyasının əsas müəlliflərindən biri idi. Onun “Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz” fikri xalqımızın azadlıq rəmzinə çevrilmişdir. Fətəli xan Xoyski dövlət quruculuğu prosesində mühüm rol oynamışdır. Əlimərdan bəy Topçubaşov isə Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin qurulmasında böyük xidmətlər göstərmişdir. Bu görkəmli şəxsiyyətlər xalqın gələcəyini düşünərək böyük fədakarlıqlar göstərmişlər. Onların fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan xalqı öz müstəqil dövlətinə sahib olmuşdur. Cümhuriyyət liderləri milli maraqları hər şeydən üstün tuturdular. Onların siyasi fəaliyyəti bugünkü müstəqil Azərbaycanın formalaşmasına mühüm təsir göstərmişdir.

Bu gün müasir Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin siyasi və mənəvi varisi hesab olunur. Dövlətimiz Cümhuriyyət ənənələrini yaşadır və inkişaf etdirir. Müstəqilliyimizin qorunması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Güclü ordu quruculuğu, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əlaqələrin genişlənməsi Azərbaycanın qüdrətini artırır. Gənc nəsildə vətənpərvərlik ruhunun formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində dövlətçilik tariximiz öyrədilir. Bayrağa, himnə və gerbə hörmət hissi aşılanır. Şəhidlərin xatirəsi daim ehtiramla yad edilir. Azərbaycan xalqı öz müstəqilliyini qorumağa qadir olduğunu bütün dünyaya sübut etmişdir. 28 May günü hər il böyük qürur və sevinc hissi ilə qeyd olunur. Bu tarix xalqımızın şanlı keçmişini və parlaq gələcəyini özündə əks etdirir. Müstəqillik bizim ən böyük sərvətimizdir və onu qorumaq hər bir vətəndaşın müqəddəs borcudur.

Zaur Mehdiyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 334 dəfə