CƏNUBİ QAFQAZ VƏ MƏRKƏZİ ASİYA: STRATEJİ TƏRƏFDAŞLIQDAN VAHİD GEOSİYASİ MƏKANA.

Bakı:

19 °C

94 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / CƏNUBİ QAFQAZ VƏ MƏRKƏZİ ASİYA: STRATEJİ TƏRƏFDAŞLIQDAN VAHİD GEOSİYASİ MƏKANA.

CƏNUBİ QAFQAZ VƏ MƏRKƏZİ ASİYA: STRATEJİ TƏRƏFDAŞLIQDAN VAHİD GEOSİYASİ MƏKANA.

09.10.2026 [17:24]

Müasir dünya nizamında cərəyan edən sürətli geopolitik transformasiyalar dövlətlər arasında yeni regional əməkdaşlıq modellərinin yaradılmasını şərtləndirir. Qlobal təchizat zəncirinin qırıldığı, qərb-şərq və şimal-cənub dəhlizlərinin kəsişməsində təhlükəsizliyin ön plana çıxdığı bir dövrdə Azərbaycanın xarici siyasətində Mərkəzi Asiya istiqaməti keyfiyyətcə tamamilə yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. Oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşü bu strateji yaxınlaşmanın tarixi kulminasiya nöqtəsi oldu. Keçən ilin noyabrında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatına tamhüquqlu üzv seçilməsi iki regionun tarixi, etnik, mədəni və iqtisadi bağlarını vahid geosiyasi arxitekturada birləşdirdi.

Prezident İlham Əliyevin sammitdəki konseptual çıxışı Azərbaycanın bu formata yalnız tərəfdaş kimi deyil, eyni zamanda Mərkəzi Asiya dövlətlərini Avropaya və dünya bazarlarına bağlayan ayrılmaz bir coğrafi və strateji tərkib hissəsi kimi daxil olduğunu nümayiş etdirdi. Azərbaycanın iştirakı ilə bu platformanın çərçivəsi genişlənərək Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanı vahid iqtisadi-strateji platformada qovuşdurmuşdur. Ölkəmizin Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Türkmənistan və Tacikistanla qurduğu sarsılmaz dostluq və qardaşlıq münasibətləri artıq konkrət investisiya, enerji və nəqliyyat layihələri ilə öz praktiki təsdiqini tapmaqdadır.

İqtisadi inteqrasiyanın möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılan ən mühüm addımlardan biri Azərbaycanın region ölkələri ilə birgə təsis etdiyi investisiya fondları və birbaşa sərmayə şirkətləridir. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla qurulan birgə investisiya fondları yalnız maliyyə mexanizmi deyil, eyni zamanda tərəflər arasında sənaye, kənd təsərrüfatı, rəqəmsallaşma və nəqliyyat infrastrukturu sahələrində qarşılıqlı asılılığı artıran strateji alətdir. Bu fondlar qeyri-neft sektorunun inkişafına təkan verməklə yanaşı, Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində iqtisadi birliyin təməl sütunlarını formalaşdırır.

Həmçinin, enerji və tranzit sahəsində əldə olunan razılaşmalar regional təhlükəsizliyin və iqtisadi dayanıqlığın zəmanətinə çevrilmişdir. Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin Azərbaycan ərazisindən tranzit daşınmasının həcminin ardıcıl olaraq artması xəzəryanı ölkələrin vahid loqistik şəbəkə formalaşdırdığını göstərir. Bununla yanaşı, Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında "yaşıl enerji"nin istehsalı və onun Avropaya nəqli istiqamətində həyata keçirilən üçtərəfli layihə Mərkəzi Asiyanın bərpa olunan enerji resurslarını Azərbaycanın infrastruktur imkanları vasitəsilə qlobal bazarlara çıxaracaqdır. Bu, regionumuzun qlobal enerji keçidində rolu və çəkisini kəskin şəkildə artırır.

Nəqliyyat-logistika sektorunda Orta Dəhlizin (Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) strateji əhəmiyyəti bu gün hər zamankından daha aktualdır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və Mərkəzi Asiya ölkələrinin müasir infrastruktur imkanları Çindən Avropaya qədər uzanan yük axınının ən təhlükəsiz, qısa və səmərəli marşrutunu təşkil edir. Məşvərət formatında bu nəqliyyat arteriyalarının vahid tarif və gömrük siyasəti ilə idarə olunması regional ticarət dövriyyəsini dəfələrlə artırmağa imkan verir.

Son olaraq qeyd edilməlidir ki, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatına tamhüquqlu üzvlüyü və bu çərçivədə irəli sürülən təşəbbüslər regionumuzun qlobal geostrateji xəritədəki mövqeyini keyfiyyətcə yüksək səviyyəyə qaldırmışdır. Beynəlxalq hüquq mexanizmlərinin işləmədiyi modern dünyada bu cür sıx regional həmrəylik, qarşılıqlı etimad və ləyaqətli tərəfdaşlıq modelinin qurulması tarihi nailiyyətdir. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri birgə siyasi iradə, güclü iqtisadiyyat və ortaq milli maraqlar əsasında Avrasiya məkanının ən sabit və dinamik inkişaf edən güc mərkəzlərindən birini formalaşdırırlar.

Arzu İsmayılova

YAP Odubad rayon təşkilatının fəalı

Paylaş:

Baxılıb: 82 dəfə