Tarixi Zirvədən Doğan Strateji Tərəfdaşlıq: Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanın Yüksələn Gücü

Bakı:

19 °C

94 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Tarixi Zirvədən Doğan Strateji Tərəfdaşlıq: Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanın Yüksələn Gücü

Tarixi Zirvədən Doğan Strateji Tərəfdaşlıq: Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanın Yüksələn Gücü

09.10.2026 [15:20]

Prezident İlham Əliyevin Oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşündəki çıxışı regional siyasətdə yeni bir era, əməkdaşlığın keyfiyyətcə daha yüksək pilləyə qaldırılmasının parlaq təzahürü oldu. Mərkəzi Asiya regionunun və Azərbaycanın tarixi, mədəni, iqtisadi bağlarla bir-birinə nə qədər sıx bağlı olduğu bu yüksək səviyyəli platformada növbəti dəfə təsdiqləndi. Məşvərət formatı təkcə dövlət başçılarının müntəzəm dialoqu deyil, həm də Türk dünyasının, böyük Avrasiya coğrafiyasının strateji birliyinin təcəssümünə çevrilməkdədir.

Keçən ilin noyabrında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatının tamhüquqlu üzvü olması bu diplomatik xəttin ən mühüm mərhələlərindən biri idi. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ailəsinə rəsmi inteqrasiyası sadəcə coğrafi yaxınlıqdan doğan addım deyil, uzun illər ərzində formalaşmış qarşılıqlı etimadın, strateji tərəfdaşlığın və birgə geoiqtisadi maraqların məntiqi nəticəsi idi. Türkmənbaşı sammitində Prezident İlham Əliyev öz nitqində məhz bu məqama toxunaraq, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin dinamik inkişaf etdiyini, dostluq və qardaşlıq tellərinin iqtisadi, nəqliyyat və təhlükəsizlik layihələri ilə daha da möhkəmləndiyini vurğuladı.

Bu gün Avrasiya regionunda baş verən qlobal geosiyasi dəyişikliklər fonunda Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri vahid geoiqtisadi məkan kimi çıxış etmək zərurəti ilə üz-üzədir. Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı çıxışının ana xəttini də məhz bu birlik, birgə inkişaf və regional təhlükəsizliyin təmin olunması təşkil edirdi. Azərbaycanın strateji coğrafi mövqeyi, Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə bağlayan təbii bir körpü rolu oynaması bu əməkdaşlığı daha cəlbedici və əvəzolunmaz edir.

Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya respublikaları qlobal logistika xəritəsində əsas oyunçulardan birinə çevrilmişdir. Mərkəzi Dəhlizin (Orta Dəhliz) səmərəliliyinin artırılması, logistik infrastrukturun modernləşdirilməsi, gömrük və tranzit prosedur xərclərinin optimallaşdırılması dövlət başçısının nitqində xüsusi yer tutdu. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsi və Mərkəzi Asiya ölkələrinin müasirləşən liman infrastructuresi vahid nəqliyyat zəncirinin həlledici halqalarını təşkil edir. Bu infrastruktur şəbəkəsi region ölkələrinin iqtisadi potensialını artırmaqla yanaşı, onları qlobal ticarət axınlarının mərkəzinə gətirir.

Nəqliyyat-logistika sahəsi ilə yanaşı, energetika sektoru da Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında strateji əməkdaşlığın təməl daşlarından biridir. Yaşıl enerjinin istehsalı və transmillli marşrutlarla ixracı layihələri Mərkəzi Asiya dövlətləri və Azərbaycanın gələcəyə hesablanmış ortaq baxışını əks etdirir. Xəzər dənizinin dibi ilə elektrik kabellərinin və bərpa olunan enerji xətlərinin çəkilməsi üzrə təşəbbüslər regional inteqrasiyanı tamamilə yeni səviyyəyə qaldıracaq. Prezident İlham Əliyev öz çıxışında bu istiqamətdə görülən işlərin önəmini qeyd edərək, regional enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında birgə səylərin artırılmasının vacibliyini diqqətə çatdırdı.

Ticarət dövriyyəsinin həcminin artırılması, investisiya qoyuluşlarının təşviqi və sənaye kooperasiyası tərəfdaşlığın digər vacib sütunlarıdır. Son illərdə Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında yaradılmış birgə investisiya fondları, sənaye müəssisələrinin açılması, kənd təsərrüfatı və yüksək texnologiyalar sahəsində həyata keçirilən layihələr iqtisadiyyatların bir-birini tamalamasına şərait yaradır. Bu iqtisadi yaxınlaşma region xalqlarının refahının yüksəldilməsinə, yeni iş yerlərinin açılmasına və sosial sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyevin sammitdəki çıxışı həm də humanitar və mədəni əlaqələrin dərinləşdirilməsi baxımından mühüm mesajlarla zəngin idi. Ortaq dil, din, mədəniyyət və soykökə söykənən bu münasibətlər siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq üçün sağlam təməl rolunu oynayır. Elm, təhsil, mədəniyyət və gənclər siyasəti sahəsində birgə layihələrin icrası, xalqlarımızın bir-birinə daha da yaxınlaşmasını təmin edir. Türk dünyasının mənəvi birliyinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi prioritet vəzifə kimi qarşıya qoyulur.

Zirvə görüşü çərçivəsində səsləndirilən fikir və təkliflər göstərir ki, Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatı sadəcə regional problemlərin müzakirə olunduğu platforma deyil, qlobal geosiyasi arenada birgə strateji qərarların qəbul edildiyi güclü bir mərkəzə çevrilir. Azərbaycanın bu formata tamhüquqlu üzv kimi daxil olması və fəal iştirakı regionun təhlükəsizliyi, sabitliyi və tərəqqisi üçün yeni üfüqlər açır.

Nəticə etibarilə, Türkmənbaşı görüşü Azərbaycan Respublikasının xarici siyasətində Mərkəzi Asiya istiqamətinin nə qədər həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini bir daha nümayiş etdirdi. Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən rəhbərliyi ilə Azərbaycan regional liderlik mövqeyini daha da möhkəmləndirir, Xəzər dənizinin hər iki sahilində yerləşən dost və qardaş dövlətləri vahid geoiqtisadi və strateji məkanda birləşdirir. Bu tarixi çıxış və qəbul edilən qərarlar gələcək illərdə Avrasiya qitəsində sülhün, əməkdaşlığın və dayanıqlı inkişafın təmin olunmasında müstəsna rol oynayacaqdır.

Gələcəyə doğru atılan bu qətiyyətli addımlar bir daha göstərir ki, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında bərqərar olan bu yeni strateji tərəfdaşlıq modeli təkcə bu günün reallıqlarına Cavab vermir, həm də gələcək nəsillərin təhlükəsiz, firavan və dinc bir mühitdə yaşamasına zəmin yaradır. Geosiyasi təlatümlərin və qlobal qeyri-müəyyənliklərin hökm sürdüyü müasir dünyada Xəzərin hər iki sahilini əhatə edən bu monolit həmrəylik, sarsılmaz dostluq və qarşılıqlı etimad regional sabitliyin ən etibarlı zəmanətinə çevrilir. Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı zirvəsindəki proqram xarakterli çıxışı bu böyük coğrafiyanın vahid güc mərkəzi kimi formalaşması yolunda tarixi bir dönüş nöqtəsi olmaqla yanaşı, Türk dünyasının və bütövlükdə Avrasiya regionunun parlaq gələcəyinə inamı daha da artırır.

Səbinə Əliyeva

YAP Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi

Paylaş:

Baxılıb: 61 dəfə