Sivilizasiyamızın təməli

Bakı:

24 °C

69 %

2 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Ədəbiyyat / Sivilizasiyamızın təməli - KİTAB

Sivilizasiyamızın təməli - KİTAB

30.09.2023 [11:29]

Bir nəsildən digərinə mənəvi miras olan zənginlik

Kitab tək informasiya mənbəyi, müəyyən mövzuda məlumat toplamaq üçün vasitə deyil. Kitab həm də mənəvi-estetik zövq verən, fərdi inkişafda lokomotiv rolunu oynayıb öyrədən, dünya ilə tanışlıq yaradıb həyata baxış bucağını genişləndirən, beyində məlumatların filtrlənməsi mexanizmini təkmilləşdirən, nəzərdən qaçan məqamlara diqqət çəkən, cürbəcür ideyalar doğuran, empatiya hissini gücləndirən, özündə elmə, sənətə, insanlığa sevgini ehtiva edən zehni qidadır. Cəmiyyətin köklü dəyişikliklərin arxasında da məhz kitab oxumaq vərdişi dayanır.

Həyat yolumuzun çırağı

Kitablardan söz açmağımız təsadüfi deyil. 1445-ci ilin bu günü - sentyabrın 30-da Almaniyanın Mayns şəhərində Avropada ilk kitab çapının əsası qoyulub. İohan Quttenberqin dəzgahında çap edilmiş nəşr isə Bibliya olub. İlk dəfə bu tarixdə çap edilən kitablar sonrakı dövrdə həyatımızın ayrılmaz parçasına çevrildi.

Həyata baxışımızın dəyişməsində, fikirlərimizin düzgün istiqamətə yönəlməsində oxuduğumuz kitabların böyük əhəmiyyəti var. Kitablar həyat yolumuzda işığa çevrilərək bizi aydınlığa çıxarır, doğru yolu göstərir. İnsan nə qədər çox mütaliə edərsə düşüncəsi bir o qədər artır. Buna görən deyirlər ki, elm tükənməz xəzinədir, oxuduqca bitmir, əksinə artır. Bəlkə elə bu səbəbdən hər dəfə kitab oxuduqdan sonra hələ xeyli oxumalı kitabların olduğunu düşünürük. Hətta istirahətin də ən səmərəlisi zamanını, vaxtını elmə sərf edərək keçirilən istirahətdir. Kitablar insana həm də həyata baxış bəxş edir, uğur qazanmaq üçün stimul verir. Cəmiyyətin maariflənməsi, savadlanması yolunda atılan birinci mərhələ kitabdan, elmdən başlayır. Bu səbəbdən kitab oxumağın təbliğatı olduqca mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Yeni texnologiya ilə “ayaqlaşan” kitablar

İnformasiya Kommunkasiya Texnologiyaları həyatımızın bütün sahələrində olduğu kimi, mədəniyyətə, təhsilə, elmə ümumiyyətlə, isə, maariflənməyə və öyrənməyə də ciddi təsir göstərir. Bu baxımdan ötən əsrin axırlarından etibarən bütün dünyada internet inkişaf etməyə başladı və bu inkişaf sürətləndikcə özü ilə yeni texnologiyalar yeni verdişlər, bacarıqlar, virtual oxu və yazı mədəniyyətini gətirdi. Beləliklə, əvvəllər yalnız mətnlər internet resurslarına daxil edilirdisə, daha sonra İKT-nin inkişafı ilə əlaqədar olaraq elektron kitab və elektron kitabxanalar yaranmağa, formalaşmağa, yenilənməyə başladı. Bu ilk əvvəl Amerika Birləşmiş Ştatlarında baş verdi. Xüsusilə ABŞ-da ali məktəblərin kitabxanalarının elektron variantları internet resurslarında yerləşdirildi. Hazırda bu sahə ayrıca bir sahə kimi inkişaf edir. Nəticədə “E-book”lar deyilən elektron kitab oxuyucusu cihazları yarandı. Telefonlar, smartfonlar, planşetlər kütləvi şəkildə istehsal ediləndən sonra artıq “e-book” formatı biraz zəiflədi. Onlayn kitablar isə dövrümüzdə çox işləkdir. Dövrümüzdə bir çox işləri elektron variantda həyata keçiririk. Gündəlik həyatımızda da klaviaturadan istifadə etməklə fikirlərimizi bölüşür, sosiallaşırıq. Dünya elektron kitabxanaları və elektron nəşrləri son illər çox sürətlə inkişaf etməkdədir. Onların digər elekton daşıyıcılardan və ənənəvi kitablardan çox böyük fərqləri var. Kitablar müəyyən tirajla nəşr olunur, bu isə bir çox oxucuya çatmır. Kitabların elektron variantı isə daha əlçatandır. Sayta və ya elektron kitabxanaya daxil olaraq həmin elektron kitabları əldə edə bilərik. Deməli, əslində, kitab oxumaq üçün çox sayda vasitələr mövcuddur və bu üsullar hər gün artmaqdadır.

Kitab duyğuların tərbiyəçisidir

Yazıçı, jurnalist, nasir Fəxri Uğurlu “Yeni Azərbaycan”a açıqlamasında bildirib ki, kitab mədəniyyətin və sivilizasiyanın təməlidir: “Kitabsız cəmiyyət deqradasiyaya məhkumdur. Zaman-zaman müxtəlif kitablara maraq aktuallaşır. Bura həm əyləncə üçün oxunan, həm də dərin düşüncənin məhsulu olan kitablar aiddir. Ümumiyyətlə kitab çapının meydana gəlməsi bəşər tarixinin ən həlledici məqamlarından biridir. Məlumdur ki, o vaxta qədər kitablar əlyazmalar şəklində yayılırdı. Kitab nəşrinin meydana gəlməsi kitabın nüsxələnməsinə və bununla da cəmiyyətlərin həyatında böyük dəyişikliklərə səbəb oldu. Kitab insanların duyğularının, hisslərinin tərbiyələnməsində böyük rol oynayır. Mənə görə əsl tərbiyə duyğuların tərbiyəsidir. Bir insanı ədəbiyyat və musiqi ilə tərbiyələndirərək böyütsən, aşağı səviyyədə olan sənət növlərini qəbul etməyəcək. Deməli bu üsul ən güclü tərbiyə yoludur”.

F.Uğurlu qeyd edib ki, keçmişdə aristokratların, zadəganların övladları yüksək səviyyədə ədəbi və musiqi təhsili alırdılar: “Beləliklə, onlar keyfiyyəti seçirdilər və ona tərəf yönəlirdilər. Təbii ki, həmin dövrlərdə bu yalnız zadəganların üstünlüyü idi. Amma indiki dövrdə bütün insanların bu təhsildən yararlanmaq imkanları var. Mark Tvendən tutmuş çağdaş sivilizasiyanı quran məşhur adamların hər biri uşaq ədəbiyyatını oxuyaraq böyümüş şəxslərdir. Qısa şəkildə desək, kitabın cəmiyyətin, xüsusən müasir sivilizasiyanın qurulmasında misilsiz rolu var”.

Günel ABBAS

Paylaş:

Baxılıb: 992 dəfə