3 Oktyabr – Azərbaycanın müstəqil dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı

Bakı:

19 °C

68 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / 3 Oktyabr – Azərbaycanın müstəqil dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı

3 Oktyabr – Azərbaycanın müstəqil dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı

01.10.2026 [15:47]

Azərbaycanın müasir tarixində elə hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti yalnız baş verdiyi dövrlə məhdudlaşmır, həm də gələcək nəsillərin taleyinə təsir göstərən mühüm başlanğıc kimi yadda qalır. 1993-cü il oktyabrın 3-də keçirilən prezident seçkiləri də belə tarixi hadisələrdəndir. Həmin gün Azərbaycan xalqı öz gələcəyini müəyyənləşdirən mühüm seçim edərək Heydər Əliyevi ölkə Prezidenti seçdi. Bu seçim müstəqilliyini itirmək təhlükəsi ilə üzləşən Azərbaycanın siyasi sabitliyə, dövlət quruculuğuna və davamlı inkişafa doğru istiqamətlənməsində həlledici mərhələ oldu.

1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan qısa müddət sonra ciddi siyasi, iqtisadi və hərbi problemlərlə üzləşdi. İdarəetmədəki böhran, siyasi qarşıdurmalar, iqtisadi tənəzzül və Ermənistanın hərbi təcavüzü ölkənin gələcəyini təhlükə altına almışdı. 1993-cü ilin yayında vətəndaş müharibəsi təhlükəsinin reallaşması, silahlı dəstələrin mərkəzi hakimiyyətə tabe olmaması və dövlət idarəçiliyinin iflic vəziyyətinə düşməsi Azərbaycanın parçalanması ehtimalını artırırdı. Belə bir mürəkkəb şəraitdə ölkənin güclü siyasi iradəyə, zəngin dövlətçilik təcrübəsinə malik liderə ehtiyacı yaranmışdı.

Xalqın böyük ümid bəslədiyi Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 9-da xalqın və respublika rəhbərliyinin təkidli dəvəti ilə Bakıya gəldi. İyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilən Ulu Öndər ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin əsasını qoydu. Sonralar Milli Qurtuluş Günü kimi qeyd edilən bu tarix müstəqil dövlətçiliyin qorunması və möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm dönüş nöqtəsinə çevrildi.

Heydər Əliyev ilk növbədə ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin bərpasına, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsinə və vətəndaş qarşıdurmasının qarşısının alınmasına yönəlmiş tədbirlər həyata keçirdi. Onun siyasi iradəsi və çevik idarəçilik bacarığı nəticəsində dövlətin parçalanması təhlükəsi aradan qaldırıldı, ölkədə normal idarəetmə sisteminin formalaşdırılması üçün zəmin yarandı.

1993-cü il oktyabrın 3-də keçirilən prezident seçkilərində Heydər Əliyevin seçicilərin mütləq əksəriyyətinin etimadını qazanması xalqın onun siyasi kursuna inamının ifadəsi idi. Oktyabrın 10-da keçirilən andiçmə mərasimində Ulu Öndər həyatının sonuna qədər xalqına sədaqətlə xidmət edəcəyini və bütün fəaliyyətini Azərbaycanın inkişafına həsr edəcəyini bəyan etdi. Bununla da ölkədə müasir dövlət quruculuğunun yeni mərhələsi başladı.

Heydər Əliyevin dövlətçilik strategiyasının əsasını müstəqilliyin qorunması, güclü iqtisadiyyatın yaradılması, milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi təşkil edirdi. Ulu Öndər yaxşı anlayırdı ki, siyasi sabitlik iqtisadi inkişafın, iqtisadi qüdrət isə dövlət müstəqilliyinin etibarlı təminatıdır.

Bu baxımdan 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın müasir tarixində mühüm hadisə oldu. Dünyanın aparıcı neft şirkətləri ilə bağlanan bu saziş ölkəmizə xarici investisiyaların cəlb edilməsinə, enerji ehtiyatlarının səmərəli istifadəsinə və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə imkan yaratdı.

Ulu Öndərin müəyyənləşdirdiyi neft strategiyası sonrakı illərdə Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərləri kimi iri regional layihələrin reallaşmasına şərait yaratdı. Azərbaycan beynəlxalq enerji bazarında mühüm tərəfdaşa çevrilməklə yanaşı, iqtisadi potensialını artırmaq və uzunmüddətli inkişafını təmin etmək üçün geniş imkanlar əldə etdi.

Heydər Əliyevin iqtisadi siyasətində sahibkarlığın inkişafı, bazar iqtisadiyyatına keçid və yeni iqtisadi münasibətlərin formalaşdırılması da mühüm yer tuturdu. Həyata keçirilən islahatlar ölkədə iqtisadi sabitliyin möhkəmləndirilməsinə, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılmasına və milli iqtisadiyyatın dünya iqtisadi sisteminə inteqrasiyasına xidmət edirdi.

Müstəqilliyin ilk illərində Ermənistanın hərbi təcavüzü Azərbaycanın qarşısında ərazi bütövlüyünün müdafiəsi və güclü milli ordunun yaradılması kimi mühüm vəzifələr qoymuşdu. Heydər Əliyev hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra nizami ordunun formalaşdırılmasını dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirdi.

Ulu Öndər 1993-cü il oktyabrın 10-da andiçmə mərasimində Azərbaycanın özünü müdafiə etməyə qadir orduya malik olmasının vacibliyini xüsusi vurğuladı. Sonrakı dövrdə vahid komandanlığa tabe olan nizami ordu yaradıldı, Silahlı Qüvvələrin maddi-texniki bazası gücləndirildi və hərbi idarəetmə sistemi təkmilləşdirildi.

1994-cü ilin mayında atəşkəsin əldə olunması ordu quruculuğunda sistemli islahatların aparılmasına imkan verdi. Bu siyasət sonrakı illərdə də davam etdirilərək Azərbaycanın müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsinə, müasir silah və texnologiyaların tətbiqinə, peşəkar hərbi kadrların hazırlanmasına yönəldi. Beləliklə, Ulu Öndərin əsasını qoyduğu ordu quruculuğu siyasəti müasir Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin formalaşmasında mühüm rol oynadı.

Müstəqil Azərbaycanın möhkəm hüquqi əsaslar üzərində qurulması Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətinin mühüm istiqamətlərindən idi. 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi ilə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi hüquqi dövlət quruculuğunun əsasını qoydu. Əsas Qanun hakimiyyət bölgüsü prinsipini, insan hüquq və azadlıqlarının qorunmasını, demokratik və dünyəvi dövlət quruluşunu təsbit etdi.

1993-cü ildə xalqın etimadını qazanaraq prezident seçilən Heydər Əliyev ölkədə siyasi sabitliyin təmin olunması ilə yanaşı, uzunmüddətli dövlətçilik strategiyasının əsasını qoydu. 1998-ci ildə yenidən Prezident seçilən Ulu Öndər iqtisadi islahatların davam etdirilməsi, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi və dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində fəaliyyətini davam etdirdi.

2003-cü ildə səhhəti ilə əlaqədar prezident seçkilərində iştirakdan imtina edən Heydər Əliyev namizədliyini İlham Əliyevin xeyrinə geri götürdü. Bu gün Ulu Öndərin müəyyənləşdirdiyi siyasi kurs Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilir. Azərbaycanın iqtisadi və hərbi potensialının gücləndirilməsi, beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi və milli maraqlarının müdafiəsi müasir dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası ilə nəticələnən tarixi proseslər güclü dövlətin, milli birliyin və müdafiə qüdrətinin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirdi. Bu baxımdan müasir Azərbaycanın inkişaf mərhələlərini dəyərləndirərkən Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dövlətçilik strategiyasının tarixi rolunu xüsusi qeyd etmək lazımdır.

1993-cü il oktyabrın 3-də xalqın etdiyi seçim Azərbaycanın gələcək inkişafının istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm tarixi hadisə kimi yadda qalıb. Həmin gün ölkəmizdə dövlət müstəqilliyinin qorunması, siyasi sabitliyin bərpası və müasir dövlət quruculuğunun həyata keçirilməsi üçün yeni mərhələnin əsası qoyuldu.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əbədidir, dönməzdir” fikri onun dövlətçilik fəlsəfəsinin əsas mahiyyətini ifadə edir. 3 oktyabrın tarixi əhəmiyyəti də müstəqil Azərbaycanın möhkəmlənməsi, milli maraqların qorunması və gələcək inkişafının təmin olunması istiqamətində başlanmış mühüm proseslərlə səciyyələnir. Bu tarix xalqın dövlətçilik iradəsinin və müstəqil gələcəyə inamının rəmzi olaraq Azərbaycan tarixində özünəməxsus yer tutur.

Elvin Əliyev

YAP Babək rayon təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 83 dəfə