Ankara Zirvəsi başladı...

Bakı:

25 °C

63 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Analitik / Ankara Zirvəsi başladı...

Ankara Zirvəsi başladı...

08.07.2026 [10:17]

NATO ölkələri qlobal təhlükəsizliklə bağlı prioritetləri müəyyən edir

Türkiyə 22 ildən sonra tarixi NATO Zirvəsinə ev sahibliyi edir. Gündəmin əsas mövzusu isə Haaqa Zirvə toplantısında verilən öhdəliklərin icrasıdır - bu öhdəliklərə əsasən, müttəfiqlər 2035-ci ilə qədər ümumi daxili məhsullarının 5 faizini müdafiəyə ayıracaqlar.7-8 iyul tarixlərini əhatə edən 36-cı NATO Dövlət və Hökumət Başçıları Zirvə Toplantısı transatlantik müdafiə istehsalı və əlaqəli investisiyalara yönələcək Müdafiə Sənayesi Forumu ilə başlayıb. ATO Konqres Mərkəzində keçirilən Müdafiə Sənayesi Forumu NATO tarixində ən əhatəli sənaye tədbiri sayılır.

Cevdet Yılmaz: İlk 10-luğa daxil olmağı hədəfləyirik...

Türkiyənin vitse-prezidenti Cevdet Yılmaz Müdafiə Sənayesi Forumunda bildirib ki, “Bu gün Türkiyə dünyada müdafiə ixrac edən ölkələr arasında 11-ci yerdədir. Yaxın gələcəkdə ilk 10-luğa daxil olmağı hədəfləyirik”. O, qeyd edib ki, son 1 ildə müdafiə və aerokosmik ixracatımız 11 milyard dolları keçib. İxracatımızın yarıdan çoxu NATO müttəfiqlərimizə və AB ölkələrinə edilib.

Yaşar Gülər: NATO-da ikinci ən böyük və çox güclü bir ordumuz var

Milli müdafiə naziri Yaşar Gülər NATO Zirvəsi çərçivəsində Münhen Təhlükəsizlik Konfransı (MSC) və SETA Fondu ilə əməkdaşlıq müstəvisində təşkil edilən “Ankarada Müttəfiqlər” proqramında verdiyi açıqlamada bildirib ki, NATO özünü gücləndirməyə çalışan bir təşkilatdır. Nazir qeyd edib ki, burada müttəfiqləri daha real şəkildə bir araya gətiririk: “Transatlantik əlaqəmizi gücləndiririk, ABŞ ilə əlaqəmizi qoruyuruq və potensialımızı artırırıq. NATO-nun 360 dərəcəlik perspektivi qoruması lazımdır. Belə bir kritik dövrdə Avropa müttəfiqləri daha çox məsuliyyət daşımalıdırlar, lakin buna yalnız yüksək büdcələr göstərməklə nail olmaq mümkün deyil; bu, logistika, əhəmiyyətli imkanlar, coğrafi yer, hazırlıq, potensial və böhranlara cavab vermək bacarığı tələb edir”.

Nazir Gülər bildirib ki, Türkiyənin böyük və aktiv silahlı qüvvələri var. Türkiyənin müdafiə sənayesi səyləri fayda verib: “Ölkəmizin NATO 3.0-dakı yeri çox aydındır. Yaxşı qurulmuş təhsil strategiyasına və güclü hərbi struktura malikdir. Bu, böhranlara çox tez reaksiya verməyə imkan yaradır. 1952-ci ildən Türkiyə hər zaman riskləri qiymətləndirməli və böhranları idarə etməli olub. Bu, çəkindirici olmalı idi. NATO-da ikinci ən böyük və çox güclü bir ordumuz, gücümüzü artıran bir çox fərqli amillərimiz var.”

O, əlavə edib ki, Ukraynadakı müharibə sursat təchizatının sürətinin, pilotsuz sistemlərin, hava/raket müdafiəsinin, elektron müharibənin və sürətli innovasiyanın vacibliyini göstərdi. Hörmüz boğazındakı hadisələr təchizat zəncirlərinin və nəqliyyat yollarının təhlükəsizliyinin artıq müdafiə planlaşdırmasının ayrılmaz hissəsi olduğunu sübut etdi: “Biz həmçinin NATO-nun 2 faiz müdafiə investisiya öhdəliyini vacib hesab edirik. Çünki bu öhdəlik həm də alyansın çəkindirməni gücləndirmək, müdafiə istehsalını genişləndirmək və ehtiyac duyduğumuz imkanları vaxtında yerləşdirmək iradəsinin konkret nümayişidir”.

Münhen Təhlükəsizlik Konfransı və SETA Fondu ilə əməkdaşlıq

Sursat və texnologiyaya qoyulan investisiyalara toxunan Gülər deyib ki, 155 millimetrlik sursat istehsal gücümüzü sürətlə artırdıq və bu sahədə konkret nəticələr verən müttəfiqlərdən birinə çevrildik: “ROKETSAN-ın yeni istehsal və inteqrasiya investisiyaları ilə raket və sursat istehsal güclərimizi əhəmiyyətli dərəcədə genişləndiririk. ASELSAN və HAVELSAN kimi şirkətlərin radar, elektron müharibə, rabitə, komandanlıq və idarəetmə, proqram təminatı, simulyasiya və süni intellekt dəstəkli sistemlərə investisiyaları müdafiə sənayesi potensialımızı təkcə kəmiyyətcə deyil, həm də keyfiyyətcə inkişaf etdirir”.

Nazir Gülər, həmçinin əməkdaşlığı vurğulayaraq bildirib ki, “Sahədə uğur yalnız mövcud ehtiyatlardan deyil, həm də sürətli öyrənmə, sürətli istehsal və sürətli uyğunlaşma qabiliyyətindən asılıdır. Dron texnologiyalarından elektron müharibəyə, sursat istehsalından proqram təminatının yenilənməsinə qədər bir çox sahədə əsgərlər, mühəndislər, sahibkarlar və qərar qəbul edənlər arasındakı məsafə nə qədər qısa olarsa, döyüş meydanında effektivlik bir o qədər yüksək olar. Buna görə də, bizim vəzifəmiz sülh dövründə bu əməkdaşlıq mədəniyyətini qurmaqdır.”

Kommunikasiya direktoru Burhanəddin Duran Münhen Təhlükəsizlik Konfransı (MSC) və SETA Fondu ilə əməkdaşlıq müstəvisində təşkil edilən “Müttəfiqlər Ankarada” proqramında verdiyi açıqlamada bildirib ki, biz Şərq və Qərb arasında bir körpüyük. Son 20 ildə yeni bir müdafiə ekosistemi qurduq: “Türkiyə müdafiə sənayesində çox vacib bir ölkəyə çevrilib.”

Hakan Fidan: Məhdudiyyətlər strateji yükə çevrilib

NATO Zirvəsi ilə bağlı açıqlama verən xarici işlər naziri Hakan Fidan isə deyib ki, Ankarada qəbul ediləcək qərarlar təcili problemləri həll etməklə yanaşı, illər ərzində oturuşacaq Avro-Atlantik təhlükəsizlik mühitini formalaşdıracaq: “Kollektiv müdafiə NATO-nun əsas elementi olaraq qalır, lakin strateji mühit dəyişir. Təhdidlər çoxölçülü, daha sürətli və daha mürəkkəb hala gəlir. Ənənəvi tədbirlər artıq bu reallığı əks etdirə bilməz. İndi vacib olan bunlardır: yerləşdirilə bilən qabiliyyət, sənaye gücü və əməliyyat hazırlığı. Daha güclü Avropa töhfəsi vacibdir - lakin müdafiə-sənaye əməkdaşlığındakı məhdudiyyətlər səmərəliliyi sarsıdır və cavabı yavaşladır. Bu məhdudiyyətlər strateji yükə çevrilib. Ankara Zirvəsi Alyansın strukturunu yeni nizama uyğunlaşdırmağa istiqamətləndirəcək. Türkiyənin məqsədi aydındır: daha vahid, daha səriştəli və daha dayanıqlı Alyans”.

Rutte: Güclü olmaq üçün birlikdə çalışmalıyıq

Sammitin ilk günündə baş tutan Müdafiə Sənayesi Forumunda açıqlama verən NATO-nun Baş katibi Mark Rutte alyansın əldə edəcəyi 10-cu Airbus A330 MRTT təyyarəsi ilə hava gücünü daha da artıracağını bildirib. Rutte açıqlamasında bunları deyib: “”Futbol bənzətməsi ilə başlayacağam. Heç bir komanda bir milyon oyunçu və ya bir oyunçu ilə qalib gəlmir. Komanda işi nəticəsində qollar vurur. Hər uğurlu oyunçunun arxasında çoxlu insan çalışır. Heç kim təkbaşına qalib gəlmir. NATO-da da oxşar vəziyyətdir. Uğurla müdafiə olunmaq üçün birlikdə çalışmalıyıq”.

Rutte bildirib ki, silahlı qüvvələrimiz daim bir yerdədir: “Güclü olmağımız üçün hamımız oyunda olmalı və birlikdə çalışmalıyıq. Ordularımıza ehtiyac var. Türkiyədəki silah fabriklərinə də baş çəkdim. Buradakı yenilikləri və fürsətləri gördüm. Bu forumda tərəfdaşlığımızın irəliləyişini izləyə bilərəm. Bu, əməkdaşlıq edən bir komandadır.”

Haluk Görgün: Vaxt azdır, sənaye potensialımızı gücləndirməliyik

Türkiyə Müdafiə Sənayesi Komitəsinin sədri Haluk Görgün Türkiyə müdafiə sənayesinin NATO-nun ehtiyac duyduğu sənaye transformasiyasının hərəkətverici qüvvələrindən biri olmağa hazır olduğunu bildirib. Müdafiə Sənayesi Forumunun açılışındakı çıxışında Görgün forumun təsirlərinin və nəticələrinin illərlə davam edə biləcəyini bildirib: “Son üç ildə dünyanın demək olar ki, hər bölgəsində ciddi pozuntular, müharibələr və təhlükəsizlik təhdidləri müdafiə arxitekturasını yenidən formalaşdırıb. Bugünkü forum bu fonda keçirilir. Çox az vaxtımız var, sənaye potensialımızı gücləndirməliyik və heç bir ölkə bu yükü təkbaşına daşıya bilməz. Cənab Ruttenin tez-tez vurğuladığı kimi, bu məqsədlər yalnız NATO üzvlərinin birlikdə hərəkət etməsi halında reallaşacaq. Türkiyə müdafiə sənayesi olaraq, NATO-nun ehtiyac duyduğu sənaye transformasiyasının arxasında duran hərəkətverici qüvvələrdən biri olmağa hazırıq”.

İspaniya ilə müasir reaktiv təlim təyyarələri sahəsində əməkdaşlığa, Polşadakı elektron müharibə və sərhəd təhlükəsizliyi infrastrukturu ilə bağlı tərəfdaşlığa və Rumıniya, Macarıstan və Estoniyanın quru və dəniz inventarlarının gücləndirilməsi səylərinə toxunan Görgün bildirib: “Müasir reaktiv təlim təyyarələri ilə bağlı İspaniya ilə əməkdaşlığımızda, Polşadakı elektron müharibə və sərhəd təhlükəsizliyi infrastrukturu ilə bağlı tərəfdaşlığımızda, Rumıniya, Macarıstan və Estoniyanın quru və dəniz inventarlarının gücləndirilməsi səylərimizdə və Polşada yerləşdirilən Bayraktar TB2 donanmasının transatlantik dayanıqlığını artırmaq fəaliyyətlərimizdə müttəfiqlərimizə təklif etdiyimiz sənaye töhfələrinin izlərini görə bilərsiniz. Bu imkanları NATO çətiri altında yeni təşəbbüslərə də daşımaq istəyirik”.

Tramp Ankarada...

Zirvənin birinci günü qonaqlar Ankaraya gəliblər. ABŞ prezidenti Donald Tramp da Ankaraya səfər edib. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan Donald Trampı Ankara Hava Limanında qarşılayıb. Daha sonra Beştəpə Prezident Kompleksində iki ölkə başçısı arasındav görüş keçirilib. Xatırladaq ki, Donald Tramp 17 ildən sonra Türkiyəyə səfər edən ilk ABŞ prezidentidir.

Eləcə də NATO-nun 36-cı Dövlət və Hökumət Başçıları Zirvə Görüşü çərçivəsində Prezidentliyin Kommunikasiya İdarəsi Münhen Təhlükəsizlik Konfransı (MSC) və Siyasi, İqtisadi və Sosial Tədqiqatlar Fondu (SETA) ilə əməkdaşlıq çərçivəsində “Müttəfiqlər Ankarada” proqramı müstəvisində “Zirvə Görüşünə Doğru” adlı panel təşkil edilib.

P.İSMAYILOV

Paylaş:

Baxılıb: 147 dəfə