Referendumlar baş tutdumu?

Bakı:

4 °C

65 %

7 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xarici siyasət / Referendumlar baş tutdumu?

Referendumlar baş tutdumu?

28.09.2022 [10:17]

Mübariz FEYİZLİ

Donbasda, Luqanskda, Xersonda və Zaporojyedə bu ərazi vahidlərinin Rusiyaya birləşdirilməsi ilə bağlı keçirilən referendumlar üçün müəyyənləşdirilən tarix bitdi. Xatırladaq ki, bəhs olunan ərazilərdə referendumların keçirilməsi üçün 23-27 sentyabr tarixləri müəyyənləşdirilmişdi. Bəs referendumlar baş tutubmu və nəticələr necə oldu?

Ərazilərdə ikihakimiyyətlilik

Bəhs olunan ərazilərdə referendumların keçirilməsi ilə bağlı qərarları yerli hakimiyyət qurumları veriblər. Hazırlanan bülletenlərdə fərqli suallar yer alıb. “Donetsk Xalq Respublikası” və “Luqansk Xalq Respublikası” adlandıran yerlərdə sakinlərə aşağıdakı məzmunda yalnız bir sual ünvanlanıb: “Onlar Rusiyaya qoşulmaq istəyirlərmi?” Zaporojye və Xerson vilayətlərində isə bülletenlərdə üç sual birləşdirilib: “Siz Ukraynadan ayrılmağın, regionun müstəqil dövlət olmasının və onun Rusiyanın subyekti kimi Rusiya Federasiyasına daxil olmasının tərəfdarısınızmı?”.

Əlbəttə, müşahidələrə əsasən, yerli sakinlərin referenduma mütəşəkkil qaydada qatıldıqlarını və yaxud səsvermədən qəti şəkildə imtina etdiklərini söyləmək mümkün deyil. Ekspertlər bunu referendumlardan sonra onları gözləyən qeyri-müəyyənliklə əlaqələndirirlər. Məsələ burasındadır ki, referendumların keçirilməsinə Rusiyada ən yüksək səviyyədə razılıq verilsə də, bunu Ukrayna barəsində demək mümkün deyil. Əksinə, Ukrayna hakimiyyəti yerli sakinləri referendumlarda iştirak etməməyə çağırıb. Məsələ yalnız çağırışla da bitmir. Ukrayna tərəfinin qərarına görə referendumlara qatılanları həm də 5 il müddətinədək sərt cəza tədbirləri gözləyir. Bütün bunlar da sakinləri ehtiyatlı davramağa sövq və yaxud vadar edib.

Bu arada bəhs olunan ərazilərin özündə də bir növ ikihakimiyyətlilik yarandığını söyləmək mümkündür. Belə ki, yerli administrasiya rəhbərlərinin bir qismi referendumların keçirilməsinə müsbət yanaşdıqlarını ifadə etsələr də, digərləri sakinləri müqavimət göstərməyə çağırıblar.

“Səkkiz ildən artıqdır ki, biz bu anı gözləyirdik. Uzun illər ayrılıqdan sonra ailəmizə qayıdışı gözlədiyimiz kimi gözləyirdik. Referendum tarixi bir mərhələdir, çünki bu, ümumi yolumuzun kulminasiya nöqtəsidir. Öncə biz müstəqil dövlət olduq, sonra biz respublikanın tanınmasına nail olduq və budur, üçüncü addım Rusiya ilə birləşməkdir” - özünü “Donetsk Xalq Respublikası” adlandıran bölgənin “rəhbəri” Denis Puşilin bildirib.

“Luqansk Xalq Respublikası”nın “rəhbəri” Leonid Paseçnik isə deyib ki, səsverməyə “gecikməməliyik”. “Kiyev bütün qırmızı xətləri keçib: NATO raketləri sakinlərimizi bombalayır, amansız terror hücumları təşkil edir. Bütün bunlar bizi qorxutmaq, bizi əsas məqsədimizdən geri çəkilməyə məcbur etməkdir. Lakin bu təxribatlar bizi ayağa qaldırıb. Geriyə dönüş yoxdur. Yalnız birlikdə və yalnız Rusiya ilə birlikdə ayağa qalxıb qalib gələcəyik” - deyə, Paseçnik bildirib.

Xerson vilayət şurası sədrinin birinci müavini Yuri Sobolevski isə yerli sakinlərə müraciət ünvanlayaraq onları referendumlardan yayınmağa səsləyib. Referendumları saxta adlandıran Yuri Sobolevski səsvermədən yayınmağın asan yolunu da göstərib. O, sakinlərə mənzillərinin qapılarını açmamağı məsləhət görüb. Sobolevski yerli sakinlərə məsləhət görüb ki, referenduma qatılmaq istəməmələrinin səbəbini belə əsaslandırsınlar: “Mən sonra həbsxanaya düşmək istəmirəm”.

Fərqli rəqəmlər

Bəhs olunan ərazilərdə yerli sakinlərin referendumlarda iştirakı ilə bağlı fərqli rəqəmlər səsləndirilir. Verilən məlumatlara əsasən, Xerson Mərkəzi Seçki Komissiyası səsvermədə 750 minə yaxın seçicinin iştirakını gözləyirdi. Zaporojye vilayətində siyahılara 500 min nəfərin adı daxil edilmişdi. “Donetsk Xalq Respublikası”nda 1,5 milyon seçici üçün (referendumda iştirak edə biləcək insanların sayına görə) bülleten çap edilib. Luqanskda seçici fəallığının yüksək olacağı ehtimal edilirdi.

Referendumların keçirilməsi üçün müəyyənləşdirilən tarix bitdikdən sonra Rusiya mətbuatında referendumların baş tutması ilə bağlı məlumatlar dərc olunub. Məsələn, TASS Agentliyi Luqanskda və Donetskdə keçirilən referendumların nəticələrinin tanındığı barədə materiallar dərc edib. “LXR” mərkəzi seçki qərargahının rəhbəri Yelena Kravçenko agentliyin əməkdaşı ilə söhbətində referenduma seçicilərin 50 faizindən çoxunun qatıldığını və beləliklə də, referendumun baş tutduğunu deyib. Onun bildirdiyinə görə, burada siyahılara 1 360 768 nəfərin adı daxil edilib və 135 422 nəfər öz bülletenlərini götürərək orada qoyulan suala münasibətini ifadə edib.

“DXR”nin ümumi palatasının sədri Aleksandr Qofman da öz növbəsində referendumda vətəndaşların iştirakının 50 faizi ötdüyünü bildirib. “Beynəlxalq normalara görə, referendum baş tutub”, - deyə o vurğulayıb.

Verilən məlumatlara görə, referendumları 129 beynəlxalq müşahidəçi izləyib. Onların 26 ölkəni təmsil etdikləri bildirilir.

Referendumlara görə sanksiyalar

ABŞ və Avropa İttifaqı (Aİ) məkanına daxil olan ölkələr referendumların keçiriləcəyi təqdirdə Rusiyaya qarşı sanksiyaların sərtləşdiriləcəyinin anonsunu vermişdilər. Referendumlar bitər-bitməz Qərb, necə deyərlər, vədinə əməl etmək niyyətini birmənalı şəkildə ifadə edib. Bu dəfə Aİ-nin sərt mövqeyini Fransanın xarici işlər naziri Katrin Kolonna diqqətə çatdırıb. O deyib ki, Avropa İttifaqı ölkələ?i Donetskin, Luqanskın, Zaporojye və Xersonun Rusiyaya birləşdirilməsi ilə bağlı keçirilən referendumlara görə bu ölkəni sanksiyalarla cəzalandıracaq. Bu barədə Katrin Kolonna Kiyevə səfəri çərçivəsində keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib. Fransa XİN-in rəsmisi vurğulayıb ki, nəzərdə tutulan sanksiyalar Avropa İttifaqının xətti ilə reallaşdırılacaq.

Paylaş:

Baxılıb: 863 dəfə