Qərbin ikili standartlar siyasəti Avropada separatizmin güclənməsinə səbəb olub

Bakı:

4 °C

59 %

9 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / Qərbin ikili standartlar siyasəti Avropada separatizmin güclənməsinə səbəb olub

Qərbin ikili standartlar siyasəti Avropada separatizmin güclənməsinə səbəb olub

03.10.2017 [09:58]

Separatizm faktı ilə qarşı-qarşıya qalan Avropa siyasi dairələri anlamalıdırlar ki, dünyada bölücülük meyillərinə qarşı vahid münasibət formalaşdırılmalı, bu məsələ ilə bağlı ikili standartlara və selektiv yanaşmaya yol verilməməlidir
Müasir dövrdə həm dünya miqyasında, həm də beynəlxalq münasibətlər sistemində mövcud olan dağıdıcı faktorlardan biri separatizmdir. Separatizm formasından və səviyyəsindən asılı olmayaraq, milli, regional və beynəlxalq təhlükəsizliyə təhdid yaradan destruktiv amildir. Tarixin müxtəlif dönəmlərində baş qaldırmış separatist meyillər bəzən kiçikmiqyaslı - məhəlli müharibələrə, bəzənsə millətlərarası qarşıdurmalara səbəb olmuşdur. XXI əsrdə separatist meyillərə əsaslanan aktların ciddi qarşıdurma və qeyri-sabitliyə səbəb olması amilini nəzərə alsaq, qeyd edə bilərik ki, bölücülük dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyinə qarşı təhdid olmaqla yanaşı, millətlərarası ziddiyyət və qarşıdurmaların da mənbəyini təşkil edir.
Avropa “bumeranq effekti” ilə qarşı-qarşıya...
Əlbəttə, separatizmin dünya miqyasında güclənməsinin qarşısını almaq üçün ciddi müqavimət mexanizminin formalaşdırılması lazımdır. Lakin təəssüflər olsun ki, bir sıra siyasi dairələrin separatizm məsələsinə ikili standartlar və selektiv münasibət əsasında yanaşması bölücülük meyillərinin güclənməsini şərtləndirir. Hətta məhz elə ikili standartlar əsasında yanaşan mərkəzlərin özləri də müəyyən müddət sonra “bumeranq effekti” ilə qarşılaşır və həmin mərkəzlər separatizm təhdidi ilə üzləşirlər. Bu kontekstdə Avropa nümunəsini xüsusi olaraq diqqətə çatdırmaq məqsədəmüvafiqdir. Əminliklə söyləmək olar ki, Avropada separatizmin güclənməsi Qərbin uzun illərdir davam edən ikili standartlar siyasətinin nəticəsidir. Qərbin dünyanın müxtəlif ölkələrində separatizmə laqeyd münasibəti, bir çox hallarda dövlətlərin ərazi bütövlüyünə etinasızlıq göstərilməsi, işğalçıya, separatçı qüvvələrə münasibətdə ikili standartlardan çıxış etməsi artıq öz mənfi nəticələrini verir. Başqa sözlə, İspaniyanın Kataloniya bölgəsində uzun illər davam edən separatçı hərəkatın ölkənin ərazi bütövlüyünü sual altında qoyması məhz ikili standartlar siyasətinin Qərbin özünə qarşı çevrilməsinin açıq təzahürüdür.
Yeri gəlmişkən, Avropa Parlamentinin hazırkı sədri Antonio Tayani Kataloniyada müstəqilliklə bağlı referendumu qanunsuz adlandırsa da, yaranmış böhranın Kataloniyanın separatçı hakimiyyəti və İspaniyanın mərkəzi hakimiyyəti arasında həll edilməli olduğunu deyir. Avropa Parlamentinin sədr müavini, Avstriya “Yaşıllar” Partiyasının sədri Ulrike Lunaçek isə Kataloniyanın müstəqillik təşəbbüslərinə dəstək ifadə edən bəyanatla çıxış edir. Belə görünür ki, qurum daxilində bu məsələ ilə bağlı ciddi qeyri-müəyyənlik mövcuddur. Ən əsası, Qərbin bəzi dairələri Kataloniyada baş verənlərdən nəticə çıxarmır, separatizmin Avropada daha geniş vüsət almasında və Avropa İttifaqında dezinteqrasiya meyillərinin güclənməsində, qurumun dağılmasında maraqlıdır.
“Qoca qitə”ni ciddi separatizm dalğası gözləyir
Avropanın siyasi dairələrinin laqeyd münasibəti nəticəsində yaranan qeyri-müəyyən şərait onu göstərir ki, “qoca qitə”ni qarşıdakı dövrdə ciddi separatizm dalğası gözləyir. Şotlandiyanın Böyük Britaniyadan ayrılması, Belçikanın linqvistik prinsiplə Valloniya və Flarandiyaya bölünməsi ekspertlər tərəfindən güclü ehtimal kimi irəli sürülür. İspaniyanın Valensiya, Qalisiya və Bask vilayətlərində, Böyük Britaniyanın Uels vilayətində, İtaliyanın Padaniya adlandırılan şimal ərazilərində, Siciliya və Sardiniya adalarında, Fransanın Breton, Elzas, Provans və Korsika vilayətlərində də separatizm meyilləri kifayət qədər yüksəkdir. Hətta Polşanın Sileziya, Çexiyanın Moraviya kimi dominat etnosla eyni dildə danışıb, eyni tarixi bölüşən vilayətlərində də separatizm meyilləri müşahidə olunur. Bununla yanaşı, ABŞ-ın ispandilli və qaradərili əhalinin çoxluq təşkil etdiyi ştatlarında, eləcə də tarixən konfederasiyaya daxil olmuş cənub ştatlarında separatizmin qarşısını indiki şəraitdə yalnız güclü ordu və xüsusi xidmətə malik federal hakimiyyət ala bilir.
Qərbin aparıcı ölkələri qondarma “DQR” də daxil olmaqla separatçı rejimləri dəstəkləməyi dayandırmalıdır
Bütün bunlar onu göstərir ki, dünyada separatizmə qarşı vahid münasibət formalaşdırılmalı, bu məsələ ilə bağlı ikili standartlara və selektiv yanaşmaya yol verilməməlidir. Dünya birliyi, xüsusən Qərbin aparıcı ölkələri ikili standartlar siyasətinə son qoyaraq separatçı rejimlərlə hər cür əlaqələri, onların dəstəklənməsini dayandırmalıdır. Bu kontekstdə Ermənistanın Azərbaycanın 20 faiz torpaqlarını işğal etməsi nəticəsində yaranmış qondarma, separatçı “DQR”in də faktiki destabillik mənbəyi olduğu birmənalı şəkildə nəzərə alınmalıdır. Qərb siyasi dairələri anlamalıdır ki, işğal məhsulu olan bu qurumun mövcudluğu beynəlxalq hüquq normalarının kobud surətdə pozulmasının bariz təcəssümü və təzahürüdür. Bu gün separatizm faktı ilə qarşı-qarşıya qalan Avropa siyasi dairələri anlamalıdırlar ki, dünya birliyini təhdid edən yeni münaqişə ocaqlarının yaranmasının qarşısını almağın yeganə yolu beynəlxalq hüququn təməl prinsipi olan dövlətlərin ərazi bütövlüyünün qeyd-şərtsiz dəstəklənməsidir.
Nurlan QƏLƏNDƏRLİ

Paylaş:

Baxılıb: 1318 dəfə