Siyasətdə Ulu Öndər Heydər Əliyev üslubu

Bakı:

20 °C

60 %

2 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Siyasətdə Ulu Öndər Heydər Əliyev üslubu

Siyasətdə Ulu Öndər Heydər Əliyev üslubu

30.09.2026 [15:53]

1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycanın müasir tarixinə həm böyük tarixi imkanlar, həm də dərin, mürəkkəb faciələr dövrü kimi daxil olmuşdur. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpa edilməsinə baxmayaraq, respublika sürətlə uçuruma doğru yuvarlanırdı. Bir tərəfdən Ermənistanın hərbi təcavüzü, torpaqlarımızın dalbadal işğala məruz qalması və yüz minlərlə soydaşımızın doğma ocaqlarından didərgin düşməsi, digər tərəfdən isə ölkə daxilində hakimiyyət hərisliyi, siyasi naşılaşma, ordudakı intizamsızlıq və separatçılıq meylləri dövlətin varlığını birbaşa təhdid edirdi. Ölkədə qanunsuz silahlı dəstələr baş alıb gedir, iqtisadiyyat tamamilə çökür, inflyasiya idarəolunmaz həddə çatır və sosial kollaps yaşanırdı. 1993-cü ilin iyun ayında Gəncə şəhərində baş verən məlum hadisələr isə vətəndaş müharibəsi təhlükəsini pik nöqtəsinə çatdırdı. Azərbaycan praktiki olaraq parçalanmaq və dünya xəritəsindən silinmək həddində idi.

Məhz belə bir dəhşətli və taleyüklü məqamda Azərbaycan xalqı öz xilasını, gələcəyini və dövlətçiliyinin qorunmasını böyük dövlət xadimi, zəngin idarəetmə təcrübəsinə və sarsılmaz iradəyə malik Heydər Əliyevdə gördü. Xalqın təkidli, kütləvi və qarşısıalınmaz tələbi ilə Heydər Əliyev iyun ayında Bakıya qayıtdı və iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Bu qayıdış xaosun, özbaşınalığın və ümidsizliyin sonunun başlanğıcı oldu. Heydər Əliyev qısa müddət ərzində ölkədəki vətəndaş qarşıdurmasının qarşısını aldı, separatçı cəhdləri neytrallaşdırdı və dövlət mexanizminin yenidən işləməsini təmin etdi.

Cəmiyyətdə yaranmış nisbi sabitlik və bərpa olunmuş inam şəraitində, 1993-cü il oktyabrın 3-də ölkədə şəffaf və demokratik prinsiplərə söykənən ümumxalq prezident seçkiləri keçirildi. Seçicilərin mütləq əksəriyyəti — 98,8 faizi Ümummilli Lider Heydər Əliyevə səs verərək onu Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçdi. Bu səsvermə sadəcə bir siyasi liderin seçilməsi deyil, xalqın öz dövlətinə, milli kimliyinə və gələcəyinə sahib çıxmaq iradəsinin nümayişi idi. 3 oktyabr seçkiləri ilə Azərbaycanın müasir tarixində yeni bir era — xilas, sabitlik, quruculuq və inkişaf mərhələsi başladı. Heydər Əliyevin prezidentliyi ilə dövlət müstəqilliyi konsepsiyası nəzəriyyədən əməli müstəviyə keçdi, milli dövlətçilik ideologiyasının sağlam təməlləri qoyuldu.

Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti və idarəetmə fəlsəfəsi yalnız Azərbaycanın deyil, bütövlükdə dünya siyasi düşüncəsinin və diplomatiyasının ən parlaq, öyrənilməsi vacib olan səhifələrindən biridir. Siyasətdə Ulu Öndər Heydər Əliyev üslubu dedikdə, ilk növbədə dərin analitik təfəkkür, fenomenal yaddaş, sarsılmaz iradə, praqmatik strategiya və xalqla qırılmaz mənəvi bağlılığın nadir sintezi nəzərdə tutulur.

Ulu Öndər siyasətinin təməl prinsipini milli maraqların hər şeydən və hər kəsdən üstün tutulması təşkil edirdi. O, ən mürəkkəb, çıxılmaz və böhranlı situasiyalarda belə soyuqqanlılığını qoruyaraq, hadisələrin gedişatını bir neçə addım öncədən görməyi və düzgün strateji qərarlar qəbul etməyi bacarırdı. Onun siyasi üslubunun mühüm cəhətlərindən biri riskləri dəqiq hesablamaq və rəqiblərinin planlarını vaxtında neytrallaşdırmaq qabiliyyəti idi. 1994-cü ilin oktyabr və 1995-ci ilin mart aylarında dövlət çevrilişinə cəhdlər edilərkən, Heydər Əliyev öz cəsarəti və birbaşa xalqa müraciət edərək insanları dövlətçilik ətrafında səfərbər etmək bacarığı ilə bu təhlükələri dəf etdi.

Heydər Əliyev üslubunun beynəlxalq müstəvidəki təzahürü isə balanslaşdırılmış, uzaqgörən və çevik xarici siyasət kursu idi. O, Ermənistanın təcavüzünə məruz qalmış və təcrid olunmuş bir ölkəni qısa müddətdə beynəlxalq hüququn fəal subyektinə çevirdi. 1994-cü ilin mayında Atəşkəs haqqında Bişkek protokolunun imzalanması ölkəyə nəfəs dərmək və ordu quruculuğuna başlamaq üçün tarixi imkan yaratdı. Həmin ilin sentyabrında imzalanan "Əsrin müqaviləsi" isə yalnız iqtisadi layihə deyil, Azərbaycanın geosiyasi mövqeyini möhkəmləndirən, qərb tərəfdaşlarını regiona gətirən möhtəşəm bir diplomatik gediş idi. Heydər Əliyev sübut etdi ki, neft faktorundan düzgün iqtisadi və siyasi leveraj kimi istifadə etməklə dövlətin müstəqilliyini sığortalamaq mümkündür.

Bu üslubun digər sarsılmaz sütunu "Mütərəqqi Azərbaycançılıq" ideologiyası idi. Ulu Öndər ölkədə yaşayan bütün xalqları, etnik və dini qrupları vahid azərbaycançılıq məfkurəsi ətrafında birləşdirməyi bacardı, multikulturalizm və həmrəylik mühitini dövlət siyasəti səviyyəsinə qaldırdı. O, eyni zamanda Ordu quruculuğunu və milli kadrların yetişdirilməsini fəaliyyətinin mərkəzində saxlayırdı. Heydər Əliyev idarəetmə məktəbi ciddi intizam, şəxsi nümunə, dərin bilik və dövlətə sədaqət tələb edən bir məktəb idi.

Heydər Əliyev üslubu Azərbaycanı məhv olmaqdan xilas edib modern, güclü və regional lider dövlətə çevirən nəzəri və amali sistemdir. Bu idarəetmə məktəbinin və siyasi kursun layiqli davamçısı olan Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi Zəfər, torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi və suverenliyimizin tam bərpa olunması məhz Ulu Öndərin əsasını qoyduğu bu möhkəm təməlin, uzaqgörən siyasətin və sarsılmaz dövlətçilik xəttinin məntiqi zirvəsidir.

Nicat Quliyev

YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi

Paylaş:

Baxılıb: 46 dəfə