Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində mühüm əhəmiyyətə malik olan əlamətdar günlərdən biri də 12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günüdür. Bu tarix müstəqil dövlətimizin hüquqi əsaslarının formalaşmasını, milli suverenliyimizin möhkəmlənməsini, insan hüquq və azadlıqlarının ali dəyər kimi təsbit edilməsini özündə əks etdirir. Konstitusiya hər bir dövlətin siyasi, hüquqi və ictimai həyatını tənzimləyən, dövlət quruluşunun əsas prinsiplərini müəyyənləşdirən başlıca qanunvericilik sənədidir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası isə xalqımızın müstəqillik iradəsinin, milli dövlətçilik ənənələrinin və demokratik inkişaf arzularının hüquqi ifadəsidir.

1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan qarşısında yeni siyasi və hüquqi sistemin qurulması, müstəqil dövlət institutlarının yaradılması və ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi kimi mühüm vəzifələr dayanırdı. Həmin dövrdə ölkədə mövcud olan mürəkkəb ictimai-siyasi vəziyyət, iqtisadi çətinliklər və Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü dövlət quruculuğu prosesinə ciddi maneələr yaradırdı. Belə bir şəraitdə müstəqil Azərbaycanın hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi, dövlət idarəçiliyində sabitliyin təmin olunması və milli maraqlara əsaslanan inkişaf modelinin formalaşdırılması xüsusi aktuallıq kəsb edirdi.

Bu tarixi prosesdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi rəhbərliyi və dövlətçilik təcrübəsi həlledici rol oynadı. 1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə siyasi hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev ilk növbədə ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsinə, dövlət müstəqilliyinin qorunmasına və hüquqi dövlət quruculuğunun sürətləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirdi. Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət Azərbaycanın gələcək inkişafının möhkəm təməlini yaratdı.

Məhz Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanmış Azərbaycan Respublikasının ilk milli Konstitusiyası 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə qəbul edildi. Bu mühüm hadisə müstəqil Azərbaycan dövlətinin tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Konstitusiyanın qəbul edilməsi ölkəmizdə demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğunun əsas prinsiplərini müəyyənləşdirdi. Həmin gündən etibarən 12 Noyabr Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü kimi qeyd olunur.

Konstitusiyanın preambulasında Azərbaycan xalqının dövlət müstəqilliyini, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaq, demokratik quruluşa təminat vermək, vətəndaş cəmiyyətini formalaşdırmaq, qanunun aliliyini təmin etmək və hər bir insanın layiqli həyat səviyyəsini yaratmaq kimi ali niyyətləri ifadə olunmuşdur. Bu prinsiplər müasir Azərbaycan dövlətinin siyasi və hüquqi inkişafının əsas istiqamətlərini müəyyən edir.

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası insan hüquq və azadlıqlarını dövlətin ali məqsədi kimi təsbit edir. Sənəddə hər kəsin yaşamaq, azadlıq, mülkiyyət, təhsil, əmək, istirahət, sağlamlığın qorunması və digər fundamental hüquqları öz əksini tapmışdır. Eyni zamanda, vətəndaşların qanun qarşısında bərabərliyi, fikir və söz azadlığı, vicdan azadlığı, siyasi hüquqlar və məhkəmə müdafiəsi kimi mühüm təminatlar müəyyənləşdirilmişdir. Bu müddəalar demokratik cəmiyyətin inkişafı və vətəndaşların hüquqi müdafiəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Konstitusiya dövlət hakimiyyətinin təşkilinin əsaslarını da müəyyən edir. Hakimiyyətin qanunvericilik, icra və məhkəmə qollarına bölünməsi, onların qarşılıqlı fəaliyyət prinsipləri və səlahiyyət bölgüsü dövlət idarəçiliyində tarazlığın qorunmasına xidmət edir. Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyətinin yeganə mənbəyinin xalq olması prinsipi isə ölkənin demokratik idarəçilik modelinin əsasını təşkil edir.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Konstitusiya quruculuğu sahəsində xidmətləri müstəqil Azərbaycan tarixində xüsusi yer tutur. Ulu Öndər yaxşı bilirdi ki, güclü dövlət yalnız iqtisadi və siyasi imkanlarla deyil, həm də möhkəm hüquqi əsaslarla inkişaf edə bilər. Buna görə də Konstitusiyanın hazırlanması prosesində milli dövlətçilik ənənələri, beynəlxalq hüququn ümumtanınmış prinsipləri və demokratik dəyərlər əsas götürülmüşdür. Bu sənəd Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün etibarlı hüquqi baza formalaşdırmışdır.

Sonrakı illərdə ölkədə həyata keçirilən hüquqi və institusional islahatlar Konstitusiyanın müddəalarının daha səmərəli tətbiqinə, dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsinə və vətəndaşların hüquqlarının müdafiəsinin gücləndirilməsinə yönəlmişdir. Konstitusiyaya 2002, 2009 və 2016-cı illərdə keçirilmiş referendumlar nəticəsində bir sıra əlavə və dəyişikliklər edilmişdir. Bu dəyişikliklər dövlət idarəçiliyinin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması, hüquq və azadlıqların təminatlarının genişləndirilməsi, habelə ölkənin sosial-iqtisadi inkişafının hüquqi əsaslarının təkmilləşdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşımışdır.

Bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə həyata keçirilən genişmiqyaslı islahatlar hüquqi dövlət quruculuğunun davamlı inkişafına xidmət edir. Dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, şəffaflığın artırılması, məhkəmə-hüquq sisteminin modernləşdirilməsi, elektron xidmətlərin genişləndirilməsi və vətəndaş məmnunluğunun yüksəldilməsi istiqamətində görülən işlər Konstitusiyada təsbit olunmuş prinsiplərin həyata keçirilməsinə mühüm töhfə verir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası da Konstitusiyanın dövlətçilik baxımından əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən uğurlu siyasət, Azərbaycan Ordusunun gücü və xalqımızın milli birliyi nəticəsində ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam təmin edilmişdir. Bu tarixi reallıq dövlətimizin konstitusion quruluşunun bütün ölkə ərazisində bərqərar olunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri, şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, müasir infrastrukturun yaradılması, əhalinin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinin mühüm göstəricilərindəndir. Bu proseslər dövlətin vətəndaş qarşısında daşıdığı məsuliyyətin, sosial hüquqların təmin olunmasının və milli dövlətçilik prinsiplərinin praktik təzahürüdür.

Konstitusiya yalnız hüquqi normalar toplusu deyil, həm də cəmiyyətin ümumi dəyərlərini, dövlətlə vətəndaş arasındakı münasibətləri və gələcək inkişafın əsas istiqamətlərini müəyyən edən mühüm sənəddir. Hər bir Azərbaycan vətəndaşı Konstitusiyanın mahiyyətini dərindən dərk etməli, hüquq və vəzifələrini bilməli, qanunlara hörmətlə yanaşmalı və dövlətin inkişafına öz töhfəsini verməlidir. Hüquqi maarifləndirmənin gücləndirilməsi, xüsusilə gənc nəslin konstitusion dəyərlər ruhunda tərbiyə olunması cəmiyyətin gələcəyi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Gənclərin hüquqi biliklərinin artırılması, onların vətəndaşlıq məsuliyyətinin formalaşdırılması və dövlətçilik ənənələrinə bağlılığının gücləndirilməsi müasir Azərbaycanın qarşısında duran vacib vəzifələrdəndir. Konstitusiyaya hörmət, qanunun aliliyinə riayət və ictimai məsuliyyət hissi hər bir vətəndaşın gündəlik həyat prinsipinə çevrilməlidir. Çünki güclü dövlətin əsasında hüquqlarını bilən, vəzifələrini məsuliyyətlə yerinə yetirən və milli maraqları qoruyan vətəndaş dayanır.

12 Noyabr – Konstitusiya Günü Azərbaycan xalqının müstəqillik tarixini, dövlətçilik iradəsini və hüquqi dövlət quruculuğu sahəsində əldə etdiyi nailiyyətləri bir daha xatırladan əlamətdar gündür. Bu tarix həm də Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müstəqil Azərbaycan dövlətinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi tarixi missiyanın əhəmiyyətini nümayiş etdirir.

Bu əlamətdar gün münasibətilə hər bir azərbaycanlı Konstitusiyamızın müəyyən etdiyi hüquqi və demokratik dəyərlərə sadiqliyini nümayiş etdirməli, dövlətimizin müstəqilliyinin, suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasına öz töhfəsini verməlidir. Əminliklə demək olar ki, möhkəm hüquqi təməllərə, milli birliyə və davamlı inkişaf strategiyasına əsaslanan Azərbaycan bundan sonra da güclü, müstəqil və suveren dövlət kimi öz mövqelərini daha da möhkəmləndirəcəkdir.

Konstitusiyamız müstəqil dövlətçiliyimizin hüquqi dayağı, milli birliyimizin və gələcəyə inamımızın təməlidir!

Xəyyam Vəliyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı